Nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế: Chuyện ít biết về VAT 20 năm trước và những thay đổi lớn về thuế sắp diễn ra

Bà Nguyễn Thị Cúc cho biết, Việt Nam cần ban hành chính sách phân phối hàng thuế tài sản, đã đi vào làm việc chính sách phân phối hàng thuế về đất đa

Tăng trưởng 41% so với cùng kỳ 2016, xuất khẩu nông nghiệp được kỳ vọng tăng mạnh đến hết năm
Trong tháng 9, sân bay Tân Sơn Nhất có thêm 13 vị trí đỗ tàu bay qua đêm ở khu vực đất Bộ Quốc phòng bàn giao
Xuất khẩu xăng dầu tăng 77% trong nửa đầu tháng 8/2017

Bà Nguyễn Thị Cúc cho biết, Việt Nam cần ban hành chính sách phân phối hàng thuế tài sản, đã đi vào làm việc chính sách phân phối hàng thuế về đất đai và cách tân cách làm luật thuế. Tại các nước khác, Quốc hội sẽ đứng ra thi công Luật để chắc chắn tính khách quan và trách nhiệm.

Cách đây 20 năm, Luật thuế Giá trị tăng thêm (GTGT) đã được Quốc hội chính thức ban hành. Thuế GTGT khi đây là 1 sắc thuế hiện đại, tránh được việc bị đánh thuế trùng lắp như khi ứng dụng thuế doanh thu. Hệ thống chính sách phân phối hàng thuế Việt Nam cũng đã từng bước thích hợp có thông lệ quốc tế, tạo điều kiện cho sản xuất, kinh doanh phát triển.

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam (nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế) đã có cuộc thảo luận có báo Trí Thức Trẻ.

Từng làm việc ở Tổng cục thuế trong GĐ mới ứng dụng thu thuế GTGT ở Việt Nam, bà có thể cho biết nguyên nhân và bối cảnh dẫn đến chọn lọc thực hiện thu thuế GTGT ở Việt Nam?

Trước khi ban hành Luật thuế GTGT, Việt Nam đang ứng dụng thuế doanh thu có 11 thuế suất khác nhau và thu ở toàn bộ các khâu. Ví dụ: Trong thương mại, khâu thương mại phân phối buôn bị thu thuế. Khâu thương mại cấp 1 bị thu thuế. Khâu thương mại cấp 2, cấp 3 cũng bị thu. Khâu phân phối lẻ cuối cộng cũng bị thu.

Việc thu thuế qua mỗi lần phân phối hàng hóa dẫn đến việc trùng lắp nên gây gặp khó cho công ty và không khuyến khích công ty xuất khẩu, đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh.

Thời gian này, ngành thuế bắt đầu thực hiện các cam đoan hội nhập. Các nước đã ứng dụng chính sách phân phối hàng thuế hiện đại có việc 108 nước thực hiện thu thuế GTGT. Căn cứ vào chiến lược cải cách thuế bước II, Quốc hội đã ra Nghị quyết, xác định phải sửa đổi hệ thống chính sách phân phối hàng thuế có tính chất hiện đại thích hợp có thông lệ quốc tế và nền kinh tế phân khúc.

Bộ Tài chính đã trình lên Chính phủ, Chính phủ trình lên Quốc hội và có xin ý kiến Bộ Chính trị để thi công hệ thống chính sách phân phối hàng thuế mới, trong đây có thuế Thu nhập công ty (TNDN), thuế GTGT, thuế Tiêu thụ đặc trưng (TTĐB) để góp phần hoàn chỉnh hệ thống chính sách phân phối hàng thuế Việt Nam, chắc chắn động viên số thu ngân sách nhà nước, tạo điều kiện mở rộng hợp tác kinh tế có các nước trong khu vực và quốc tế, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh phát triển.

Trong GĐ đầu thực hiện luật thuế GTGT, ngành thuế có các gặp khó gì?

Luật thuế GTGT được thông qua vào tháng 4/1997 dự trù thực hiện từ 01/01/1999. Nhưng sang năm 1998, khủng hoảng kinh tế địa cầu và khu vực lan nhanh. Tại thời điểm đây, lạm phát ở các nước ASEAN kế bên rất cao. Trong nước, thiên tai, lũ lụt nặng nề gây thiệt hại và để lại nhiều hậu quả trầm trọng đối có nền kinh tế Việt Nam. Những nhân tố này ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất kinh doanh. Nhiều công ty, bộ ngành đều lo lắng không thu được thuế GTGT vào đầu năm 1999.

Ảnh: Nguyễn Thành Đạt. Thiết kế: Hương Xuân

Ảnh: Nguyễn Thành Đạt. Thiết kế: Hương Xuân

Không các thế, việc triển khai luật thuế mới cũng sẽ có các gặp khó. Một là, người dân đang quen cơ chế cũ và chưa kịp thích ứng khi chuyển sang cơ chế mới. Hai là, Việt Nam chưa có chế độ hóa đơn, chứng từ tốt trong khi việc giữ hóa đơn, chứng từ là yêu cầu ép buộc để được khấu trừ thuế, hoàn thuế. Vì vậy, đã có quan điểm cho rằng nên lùi việc thực hiện thuế GTGT.

Tuy nhiên, tập thể lãnh đạo trong hệ thống chính trị của đất nước đã quyết tâm thực hiện luật thuế GTGT. Nếu mình sợ khó thì không bao giờ thực hiện được luật thuế mới cả. Vì vậy, phải quyết tâm để thực hiện thuế GTGT đúng thời điểm Luật định.

Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị 44 CT-TW ngày 4/11/1998 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong việc thực hiện các luật thuế mới. Ngày 25/11/1998, Quốc hội khóa X cũng ra Nghị quyết số 18/1998/QH 10 yêu cầu Chính phủ cần tập trung chỉ đạo thực hiện các luật thuế mới, nhất là luật thuế GTGT nhằm giải quyết kịp thời các gặp khó cho công ty.

Trong GĐ đầu, Quốc hội cho phép Chính phủ có thể ứng dụng các cách thức giảm thuế đối có làm việc thương mại dịch vụ, ăn uống,… và các cách thức quản lý để có thể thực hiện luật thuế GTGT. Luật thuế GTGT Thứ nhất, có 4 thuế suất: 0%, 5%, 10%, 20%. Quốc hội đã giao cho Chính phủ được quyền chủ động giảm thuế suất và trình lên Quốc hội sau.

Lúc đây, phương án của Chính phủ là tạm thời chưa ứng dụng thuế suất 20%, và giữ lại mức thuế suất 0%, 5% và 10%; 1 số mặt hàng đang chịu thuế suất 10% đã được yêu cầu giảm xuống 5%. Phương án này được Chính phủ trình ra Ủy ban thường vụ Quốc hội và được cơ quan này cho phép Chính phủ quyết làm luôn.

Khi thực hiện luật thuế GTGT, bà có gặp các áp lực gì từ người dân, công ty, các cơ quan công dụng khác?

Trong thời gian đầu, toàn bộ mọi người đều cộng rất lo lắng. Mình đang thực hiện thuế doanh thu, giờ chuyển sang thu thuế GTGT. Thu GTGT nộp đầu ra được khấu trừ thuế đầu vào, xuất khẩu thì hoàn. Vậy xác định thuế đầu vào hoàn như thế nào cho đúng? Người phân phối hàng viết hóa đơn chứng từ ra sao? Việc tổ chức quản lý cũng rất khó.

Tôi còn nhớ, gần đến ngày 01/01/1999, Tổng cục trưởng Tổng Cục thuế Trần Xuân Thắng, Phó tổng cục trưởng Nguyễn Văn Đậu và tôi (Phó tổng cục trưởng phụ trách lĩnh vực chính sách phân phối hàng Thuế) đã trực tiếp ra các cửa hàng, công ty, đi đến tận nơi để xem họ viết hóa đơn như thế nào, ghi thêm tiền thuế thì giá cả có biến động hay không và rất lo giá cả biến động vì thuế,…

Mỗi tỉnh, mỗi ngành đã thành lập ban chỉ đạo để triển khai thực hiện Luật thuế mới. Ở 61 tỉnh, thành phần ban chỉ đạo gồm có lãnh đạo tỉnh, cục thuế, sở Tài chính. Ban chỉ đạo ở trung ương có Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ tài chính, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, lãnh đạo Văn phòng Chính phủ,… Ở các bộ cũng thành lập ban chỉ đạo. Tất cả thành 1 phong trào, làm việc rất quyết liệt.

Hàng ngày, các đơn vị đều báo cáo tình hình về Bộ Tài chính. Bộ tập hợp để báo cáo lên Chính phủ, Quốc hội để cấp trên nắm bắt tài liệu kịp thời. Tôi vẫn cảm nhận được sự hồi hôp, lo lắng trong các ngày đầu thực hiện nhưng cuối cộng thì cũng đã thành công, thực hiện Luật thuế GTGT đúng thời gian quy định.

Ảnh: Nguyễn Thành Đạt. Thiết kế: Hương Xuân

Ảnh: Nguyễn Thành Đạt. Thiết kế: Hương Xuân

Theo bà, luật thuế sẽ còn cần được điều chỉnh như thế nào trong tương lai?

Theo tôi, Việt Nam cần đã đi vào làm việc hệ thống chính sách phân phối hàng thuế hiện hành và nghiên cứu kỹ thi công thuế tài sản. Trong chiến lược cải cách thuế đến năm 2020, Quyết định 732 của Chính phủ đã chỉ ra vấn đề ban hành thuế tài sản. Theo thông lệ quốc tế, thuế tài sản đánh vào tài sản của các cá nhân dưới dạng tiền hoặc hiện vật như: BĐS, du thuyền, vốn, chứng khoán. Họ đánh thuế theo năm có thuế suất không lớn, có tính chất kiểm soát lương.

Hai là, cần đã đi vào làm việc lại 1 chính sách phân phối hàng thuế về đất. Hiện nay, Việt Nam có hai luật thuế về đất: thuế sử dụng đất nông nghiệp; thuế sử dụng đất phi nông nghiệp. Nhưng luật thuế sử dụng đất nông nghiệp gần như miễn giảm là chủ yếu và nên đã đi vào làm việc thêm.

Trong tương lai, việc hoàn chỉnh các luật thuế cần theo hướng rõ ràng, minh bạch, khả thi cao. Khi điều tiết lại chính sách phân phối hàng thuế theo chính sách phân phối hàng cơ cấu và thích hợp có việc thực hiện cam đoan quốc tế, thuế nhập khẩu sẽ bị cắt bỏ.

Trong khi đây, chi ngân sách càng ngày càng tăng, bội chi ngân sách bị khống chế giảm, thuế trực thu cũng giảm. Việc phải điều chỉnh cơ cấu thu, chuyển từ giảm thuế trực thu sang tăng dần thuế gián thu như thuế GTGT là tất yếu. Đây cũng là thực ở phổ biến ở nhiều nước trên địa cầu.

Cách làm luật thuế cũng cần cách tân. Ở các nước, Quốc hội đứng ra thi công luật, các cơ quan khác cộng tham dự. Việc này vừa khách quan, vừa biểu hiện trách nhiệm vì Quốc hội chọn lọc dự toán, quyết toán thu, chi ngân sách nhà nước hàng năm.

Đề xuất tăng thuế VAT: Dân phản ứng “mạnh mẽ” ở sao?

Bạn đang xem chuyên mục Kinh Te VI Mo Dau Tu ở CTT.EDU.VN

Bạn nên click xem thêm tài liệu của trang nàyhttps://giakhanhland.vn/kien-thuc/

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: 0