Những điều kiện ‘trói buộc’ doanh nghiệp – Bài 1: Xuất khẩu gạo

Cộng đồng doanh nghiệp rất hoan nghênh việc Bộ Công Thương đang thi công dự thảo thay thế Nghị định 109 về kinh doanh xuất khẩu gạo. Nhiều quy định t

Điện gió khó hoàn vốn?
Thấy gì từ nguy cơ nợ công của Mỹ?
Thủ tướng: Phấn đấu đạt tăng trưởng ít nhất 6,7% năm 2018

Cộng đồng doanh nghiệp rất hoan nghênh việc Bộ Công Thương đang thi công dự thảo thay thế Nghị định 109 về kinh doanh xuất khẩu gạo. Nhiều quy định trong Nghị định này được phân tách là vô lý, gần như chặn đứng thời cơ của 1 vài doanh nghiệp nhỏ, trói buộc sự phát triển của hạt gạo Việt Nam.

LTS: Mới đấy, ở phiên họp chuyên đề thi công pháp luật, Chính phủ đã đề nghị phải bãi bỏ 1 vài điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết, không thích hợp.

Báo điện tử Chính phủ xin ra mắt loạt bài viết về 1 vài điều kiện kinh doanh được 1 vài chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp phản ánh nhiều nhất trong thời gian qua và 1 vài nỗ lực của 1 vài cơ quan trong việc thực hiện đề nghị cải 1 vàih của Chính phủ.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đề nghị sửa đổi 1 vài điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo. Ảnh: VGP

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đề nghị sửa đổi 1 vài điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo. Ảnh: VGP

Trước kỳ nghỉ lễ 2/9 năm nay, Bộ Công Thương chính thức phát đi phiên bản mới nhất của dự thảo thay thế Nghị định 109/2010/NĐ-CP về kinh doanh xuất khẩu gạo. Cùng thời điểm, bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao trong 1 bài viết gửi Báo điện tử Chính phủ đã kể lại 1 câu chuyện ở Hội chợ ASEAN-Ấn Độ mới đấy.

Khi doanh nghiệp phải từ chối hợp đồng

Tại Hội chợ ở Thái Lan này, 1 doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam đã phải hối hận lắc đầu từ chối khi 6 đối tác tìm đến đàm phán mua hàng, sau khi “ngửi” thấy mùi gạo nấu thơm lừng từ gian hàng của Việt Nam. Giám đốc doanh nghiệp này cho biết, doanh nghiệp đâu có được phép xuất khẩu gạo mà phân phối, dự hội chợ để thu thập tài liệu và quảng bá thôi!

Lý do là 1 vài điều kiện kinh doanh ở Nghị định 109. Theo đây, muốn được xuất khẩu gạo, doanh nghiệp phải cung cấp được 1 vài điều kiện cực kỳ ngặt nghèo: có ít nhất 1 kho chuyện dụng có sức chứa tối thiểu 5.000 tấn thóc; có ít nhất 1 cơ sở xay, xát thóc, gạo có công suất tối thiểu 10 tấn thóc/giờ; phải xuất khẩu gạo trong thời gian 12 tháng liên tục mới được cấp lại giấy chứng nhận đủ điều kiện xuất khẩu gạo.

Theo TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, 1 vài điều kiện nói trên – có đề nghị rất lớn về vốn đầu tư – gần như chặn đứng thời cơ tham dự phân khúc của 1 vài doanh nghiệp nhỏ. Trong khi, phân khúc có 1 vài phân khúc vô cộng phong phú, nhiều phân khúc không đề nghị nguồn cung lớn đến thế.

Trên thực ở, nhiều doanh nghiệp từng chẳng thể xin được giấy phép xuất khẩu và buộc phải lập 1 vài doanh nghiệp ở nước khác để nhập gạo của chính mình từ quê nhà Việt Nam qua 1 đối tác được ủy thác xuất khẩu. Như trường hợp doanh nghiệp nói trên đã phải lập 1 doanh nghiệp của chính mình ở Singapore để chuyển nhượng trực tiếp có 1 vài trung tâm mua sắm.

Với Nghị định 109, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ rõ đề nghị sửa đổi là không đưa nhiều quy định phức tạp trong xuất khẩu gạo, không quy hoạch thương nhân xuất khẩu gạo, không nên cho trao cho Hiệp hội Lương thực VFA nhiều quyền không nên có.

Không chỉ có vậy, việc đặt ra rào cản quá cao gây ra nhiều hệ lụy khác. Các doanh nghiệp lớn – nhất là 1 vài doanh nghiệp có được hợp đồng xuất khẩu tập trung – vì ít đối thủ tranh giành nên không quan tâm lo phân khúc, làm thương hiệu. Kết quả là hạt gạo Việt Nam chỉ phân phối được ở 1 vài phân khúc chất lượng không cao, thậm chí giá gạo xuất khẩu còn thấp hơn giá gạo trong nước. Mặt khác, doanh nghiệp cũng không quan tâm đến việc đầu tư trở lại cho nông dân, bởi gạo chất lượng nào họ cũng mua.

TS Nguyễn Đình Cung cho rằng đấy là 1 ví dụ điển hình của việc cơ quan quản lý áp đặt quá mức về phương thức kinh doanh.

“Theo qui định, phải có phân khúc trước đã, từ diện tích phân khúc mới tính toán diện tích đầu tư. Chúng ta đang đề nghị ngược lại. Không thể bỗng dưng phân phối được hàng nghìn hàng vạn tấn gạo. Ai dám chắc sẽ phân phối được 1 lượng hàng lớn đến thế, đầu tư kho bãi, cơ sở xay xát rồi không phân phối được hàng thì sao?”

“Nói 1 vàih khác, chúng ta đang đặt doanh nghiệp trước 1 chọn lọc nghiệt ngã và phi lý: Hoặc ngay tức thì trở thành người khổng lồ hoặc không tồn ở. Doanh nghiệp không được phép lớn dần. Trong khi, việc kinh doanh phải tích tiểu thành đại, góp gió thành bão, phải bắt đầu từ con số 0 rồi tiến đến phân phối vài tạ, vài tấn, rồi hàng nghìn, hàng vạn tấn. Chúng ta sẽ lâu dài không bao giờ có được 1 vài doanh nghiệp lớn, năng động, sáng tạo, có sức tranh giành nếu còn giữ 1 vàih tư duy bởi thế, dù có xuất khẩu nhiều gạo nhất nhì địa cầu”, ông Cung nói.

Không nên chống hỗn loạn phân khúc bằng điều kiện kinh doanh

Ông Nguyễn Minh Đức từ Ban Pháp chế của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam kể lại câu chuyện gặp 1 số doanh nhân ở hai nước Lào, Campuchia – họ cho biết rất thuận tiện thành lập doanh nghiệp để xuất khẩu gạo. Nghe ông Đức nói 1 vài doanh nghiệp Việt Nam gặp gặp khó về thủ tục ra sao nếu muốn xuất khẩu gạo, khi đầu, 1 vài doanh nghiệp này không tin, nhưng sau họ phá cười nói: “Anh về đừng kể lại câu chuyện của chúng tôi nhé, để chúng tôi còn dễ làm ăn”.

Một trong 1 vài “căn cứ” được viện dẫn chủ yếu cho việc đặt ra 1 vài điều kiện kinh doanh hạn chế doanh nghiệp vừa và nhỏ tham dự phân khúc, đây là 1 vài lo ngại về việc “doanh nghiệp gây hỗn loạn phân khúc”.

Logic cho lập luận này là: nhiều doanh nghiệp nhỏ tham dự phân khúc sẽ tranh mua nguyên liệu xuất khẩu, khiến người sản xuất phá vỡ cam đoan từ trước để phân phối cho doanh nghiệp khác có giá cao hơn, gây hỗn loạn phân khúc trong ngắn hạn.

Theo 1 vài chuyên gia, đấy là 1 vài lo ngại xác đáng và trên thực ở nó đã xảy ra và cũng đang xảy ra có nhiều ngành hàng nông sản khác, chứ không riêng gì gạo. Tuy nhiên, vấn đề phá vỡ cam đoan hợp đồng giữa nông dân và doanh nghiệp cần có 1 1 vàih tiếp cận khác chứ không phải là can thiệp hành chính vào phân khúc bằng điều kiện kinh doanh.

Cũng theo 1 vài chuyên gia, 1 vấn đề khác trong Nghị định 109 là tạo điều kiện cho Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) nắm địa vị độc quyền có nhiều đặc quyền. Cụ thể, khi đã khi có hợp đồng, doanh nghiệp phải đăng ký có VFA và chỉ khi có sự chấp thuận của đơn vị này, doanh nghiệp mới xuất khẩu được dù hai phía đã thỏa thuận xong… Mặt khác, nòng cốt của Hiệp hội này là 1 số doanh nghiệp, có thể dẫn tới xung đột lợi ích có 1 vài doanh nghiệp khác.

Nhiều ý kiến đã cho rằng VFA chẳng thể có quyền chọn lọc trong việc xuất khẩu gạo của doanh nghiệp thành viên, phân phối lợi ích cho 1 vài thành viên.

Sẽ bãi bỏ vô số điều kiện

Đầu năm nay, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã ký chọn lọc bãi bỏ quy hoạch thương nhân kinh doanh và xuất khẩu gạo. Ông cũng thành lập ban soạn thảo thi công Nghị định mới thay thế Nghị định 109.

Dự thảo mới nhất được Bộ ra mắt ngày 28/8 đã có vô số đổi mới mạnh mẽ, như doanh nghiệp xuất khẩu gạo không bắt buộc phải sở hữu kho chứa, cơ sở xay, xát, chế biến thóc, gạo; không quy định diện tích kho chứa thóc, gạo, công suất cơ sở xay, xát, chế biến, không khống chế địa bàn đầu tư xây dựng. Thay vào đây, chỉ quy định kho chứa, cơ sở xay, xát, chế biến thóc, gạo phải bảo đảm đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành.

Đồng thời bỏ quy định thực hiện thủ tục kiểm tra, xác nhận điều kiện kinh doanh của Sở Công Thương, thay vào đó là cơ chế thương nhân tự kê khai tài liệu, tự chịu trách nhiệm về cam kết đáp ứng điều kiện kinh doanh, chỉ tổ chức hậu kiểm. Cùng có đây là bãi bỏ quy định tiêu chí đăng ký hợp đồng xuất khẩu gạo và quy định giá sàn gạo xuất khẩu; bãi bỏ quy định về đăng ký hợp đồng tại VFA…

Với hướng quy định này, Bộ Công Thương ước tính số thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo sẽ tăng thêm khoảng 60% – 70% so với hiện nay, chưa kể nhiều thương nhân khác sẽ được trực tiếp xuất khẩu các mặt hàng gạo đặc thù như gạo hữu cơ, gạo đồ, gạo dược liệu… mà không cần đáp ứng 1 vài điều kiện kinh doanh, không cần xin cấp giấy chứng nhận.

Tuy nhiên, vẫn còn không ít ý kiến khác nhau về dự thảo này và hy vọng cho tới khi được ban hành, Nghị định mới sẽ thực sự tạo thuận lợi cho 1 vài doanh nghiệp, tạo chuyển biến về chất cho vận hành xuất khẩu gạo của Việt Nam, tháo gỡ mọi rào cản để hạt gạo Việt Nam tiến lên 1 vài nấc cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Làm sao để ‘hạt gạo làng ta’ vươn tầm xa hơn ra địa cầu?

Bạn đang xem chuyên mục Kinh Te VI Mo Dau Tu ở CTT.EDU.VN

Bạn nên click xem thêm tài liệu của trang nàyhttps://giakhanhland.vn/kien-thuc/

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: 0