“Bóng ma” quá khứ ám ảnh, Mỹ-Trung sắp ngã vào 1 cuộc Chiến tranh Lạnh vô tiền khoáng hậu?

Một số dấu hiệu cho thấy Mỹ và Trung Quốc đang bắt đầu 1 cuộc Chiến tranh Lạnh mới, nhưng cuộc chiến lần này sẽ khác biệt hoàn toàn so có cuộc đối đầ

Tổng thống Trump sẽ cấm các công ty Mỹ sử dụng thiết bị của Huawei và ZTE?
Nhiều nơi tạm ngừng bay Boeing 737 MAX 8
Một nhân viên cấp thấp của Apple đã khiến bộ mã nguồn nhạy cảm nhất của iPhone rò rỉ như thế nào?

Một số dấu hiệu cho thấy Mỹ và Trung Quốc đang bắt đầu 1 cuộc Chiến tranh Lạnh mới, nhưng cuộc chiến lần này sẽ khác biệt hoàn toàn so có cuộc đối đầu của Mỹ-Liên Xô trước đó.

* Bài viết được đăng tải trên trang The Diplomat, biểu hiện quan điểm cá nhân của tác giả Mie Oba.

“Bóng ma” của quá khứ

Một số nhà quan sát cho rằng cuộc đối đầu càng ngày càng leo thang giữa Mỹ và Trung Quốc đã đánh dấu sự khởi đầu của 1 cuộc Chiến tranh Lạnh mới.

Cuộc đối đầu giữa hai nước này đã vượt ra ngoài các vấn đề thương mại và đang lan sang cả lĩnh vực công nghệ, thậm chí là quân sự.

Sự đối đầu giữa hai cường quốc trên Biển Đông là cuộc xung đột về các quy tắc và trật tự quốc tế giai đoạn này, là sự chọn lọc trật tự hàng hải quốc tế, giữa 1 bên là tự do và rộng mở dựa trên quy tắc thượng tôn pháp luật, còn bên kia thì ngược lại.

Bên cạnh đó, hai nước cũng đang tranh đua nhau nhằm đạt được lợi thế về mặt công nghệ, 1 trận địa mới sẽ xác định trật tự địa cầu trong tương lai.

Cuộc xung đột giai đoạn này giữa hai nước Mỹ – Trung là 1 cuộc tranh đấu giữa 1 bên là cường quốc thống trị lâu năm và 1 bên là cường quốc đang trỗi dậy có tham vọng mở rộng phạm vi ảnh hưởng.

Bối cảnh này thực sự gợi lại không khí của cuộc Chiến tranh Lạnh giữa Mỹ và Liên Xô, vốn đã kết thúc từ hơn 3 thập kỷ trước.

Theo dòng quan điểm này, cuộc tranh luận gay gắt giữa Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence và Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường liên quan tới vấn đề Biển Đông ở Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á (EAS) và việc lần Thứ nhất trong lịch sử Hội nghị APEC không thông qua được tuyên bố chung, là các dấu hiệu cho thấy 1 cuộc Chiến tranh Lạnh mới đang xé bỏ cấu trúc khu vực đa phương và nhiều tầng nấc ở Châu Á – Thái Bình Dương, thứ đã được tạo nên trong thời kỳ chủ nghĩa quốc tế tự do hậu Chiến tranh Lạnh.

Cuộc đối đầu Mỹ – Trung thậm chí có thể khiến các nước trong khu vực chẳng thể cung cấp các đề nghị tối thiểu để duy trì và giữ gìn cấu trúc này, như việc sẵn sàng hợp tác để cộng nhau tiến bộ, khi họ có các bất đồng về các vấn đề cụ thể.

 Bóng ma quá khứ ám ảnh, Mỹ-Trung sắp ngã vào 1 cuộc Chiến tranh Lạnh vô tiền khoáng hậu? - Ảnh 1.

Ảnh minh họa: IC.

Một cuộc Chiến tranh Lạnh mới, 1 “bức màn sắt mới”?

Nhưng nếu giả dụ đó là cuộc Chiến tranh Lạnh mới, thì nó hoàn toàn khác có có cuộc đối đầu Mỹ – Xô trước đó, khi địa cầu chia thành hai cực đối lập ở hai phía do Mỹ và Liên Xô dẫn đầu.

Ngày nay, trong thời đại toàn cầu hóa mở rộng, các làm việc kinh tế, xã hội giữa các quốc gia có mối điện thoại cực kỳ nghiêm ngặt. Những cuộc chuyển nhượng xuyên quốc gia càng ngày càng phong phú và có diện tích lớn hơn, trong khi chuỗi giá trị toàn cầu được tạo dựng, sự lưu chuyển các dòng vốn quốc tế, sự di chuyển của người dân, gồm cả khách du lịch và người lao động, làm việc truyền bá văn hóa truyền thống cũng như văn hóa đại chúng thông qua mạng Internet.

Các nền kinh tế và xã hội trong các quốc gia có chủ quyền được kết nối nghiêm ngặt có nhau và có địa cầu ngoại khu, từ đó có tác động, ảnh hưởng mật thiết lẫn nhau. Chúng ta không còn sống trong 1 địa cầu mà các hệ thống chính trị và kinh tế khác nhau bị ngăn cách bởi 1 bức màn sắt.

Bởi nhiều quốc gia phải cung cấp có thực ở mới này, mục tiêu của họ là tránh các hành động có thể khiến sự chia rẽ và bất hòa leo thang. Nhật Bản, Mỹ và Úc đang gắng sức để thống nhất định hướng cho Chiến lược Ấn Độ – Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP) thông qua các dự án phát triển cơ sở hạ tầng chung.

Trong khi đó, Nhật Bản cũng đang tìm cách ổn định mối quan hệ có Trung Quốc thông qua việc hợp tác thi công cơ sở hạ tầng ở các nước thứ ba. Ấn Độ cũng đang gắng sức để tránh xảy ra xung đột có Trung Quốc, dù nước này cũng đang lo lắng vì ảnh hưởng càng ngày càng tăng của Trung Quốc ở khu vực Ấn Độ Dương.

Các nước thành viên ASEAN nhận thức rõ về nguy cơ tùy thuộc quá nhiều vào Trung Quốc, và gắng sức tránh rủi ro đó, tìm cách cân bằng ảnh hưởng của Trung Quốc bằng cách thúc đẩy quan hệ và kêu gọi cam đoan từ Mỹ và Nhật Bản.

Dù vậy, các nước này vẫn hưởng ứng sự hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng và kinh tế của Trung Quốc thông qua Sáng kiến Vành đai và Con các con phố (BRI).

Chiến lược của các nước này không xác định việc bảo vệ lợi ích quốc gia 1 cách cứng nhắc, đồng thời duy trì 1 sự độc lập về ngoại giao nhất định trong bối cảnh căng thẳng càng ngày càng leo thang giữa Mỹ và Trung Quốc.

Họ cũng hiểu được rằng việc phá vỡ các mạng lưới có mối liên nghiêm ngặt và tùy thuộc lẫn nhau trong thời đại toàn cầu hóa và trong 1 địa cầu bị chi phối bởi trật tự địa cầu tự do sẽ đi kèm theo các rủi ro và các cái giá không nhỏ.

Liệu động thái ngăn chặn Huawei ra khỏi ngành kinh doanh mạng viễn thông thế hệ thứ hai (5G) của Mỹ và các quốc gia khác có đang biểu thị nỗ lực thi công 1 “bức màn sắt” khác trong 1 địa cầu đang hoàn toàn theo xu thế toàn cầu hóa?

Sự khác biệt lớn nhất giữa đối đầu Mỹ – Xô trước đó và căng thẳng Mỹ – Trung giai đoạn này là việc không có 1 ý thức hệ để tuyên truyền.

Dường như Trung Quốc muốn được tự do hành động hơn cách tăng cường sức ảnh hưởng kinh tế và chính trị, nhưng giai đoạn này vẫn chưa có bất kỳ quy tắc và giá trị nào đủ quyến rũ để tạo ra nền móng cho trật tự địa cầu mới khiến các nước tâm phục khẩu phục.

Còn dưới thời Tổng thống Donald Trump, nước Mỹ đang theo đuổi chính sách bán hàng “Nước Mỹ trên hết”, nhấn mạnh lợi ích quốc gia và chỉ trích các đồng minh, ngay cả khi Mỹ muốn tập hợp 1 liên minh để gây sức ép có Trung Quốc.

Hiện ở, Mỹ đang phải đối mặt có sự chia rẽ nội bộ nghiêm trọng, và có vẻ như nước này không còn là 1 ngọn hải đăng về tự do và dân chủ như nó đã từng trong quá khứ.

Cuộc Chiến tranh Lạnh mới, nếu giả dụ có xảy ra, sẽ phức tạp hơn cuộc Chiến tranh Lạnh cũ rất nhiều, cả về mặt xung đột hay hợp tác, chia rẽ hay thống nhất. Chúng ta đang bước vào 1 thời đại vô cộng bất định.

Nhìn lại cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung: Nỗi đau chưa thấy hồi kết

Bạn đang xem chuyên mục Tai Chinh Quoc Te ở CTT.EDU.VN

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: