Châu Phi nếm vị đắng từ đầu tư Trung Quốc

Công ty bảo hiểm thế chấp Hong Kong Mortgage Corporation (HKMC) vừa đề xuất kế hoạch mua lại nợ cơ sở hạ tầng ở châu Phi để chuyển sang chứng khoán v

Bộ trưởng Công Thương “xin phép” Quốc hội rút một nhà máy khỏi 12 đại dự án nghìn tỷ thua lỗ
Chủ tịch Egroup: Thấy ‘đau’ khi người nước ngoài nói năng suất NLĐ Việt Nam thấp nhất khu vực
Đà Nẵng sẽ giảm khoảng 2.000 người tại các đơn vị sự nghiệp công

Công ty bảo hiểm thế chấp Hong Kong Mortgage Corporation (HKMC) vừa đề xuất kế hoạch mua lại nợ cơ sở hạ tầng ở châu Phi để chuyển sang chứng khoán và phân phối cho 1 vài nhà đầu tư. Kế hoạch này làm dấy lên nghi ngờ sẽ đẩy châu Phi lâm vào cảnh nợ nần chồng chất hơn giai đoạn này.

Đặt chân sâu vào lục địa đen

Theo kế hoạch của HKMC, việc chuyển nợ sang hình thức chứng khoán để phân phối cho giới đầu tư cho phép có thêm thanh khoản để tài trợ cho nhiều dự án cơ sở hạ tầng hơn. Giám đốc điều hành của HKMC ở Trung Quốc, bà Helen Wong cho biết, kế hoạch giúp mở rộng phân khúc vốn để phát triển cơ sở hạ tầng theo sáng kiến “Vành đai, Con đường” mà Trung Quốc đang triển khai ở nhiều quốc gia châu Phi.

Kế hoạch mua nợ dự kiến có sự tham dự của hơn 90 nhà phát triển hoặc nhà điều hành dự án, ngân hàng thương mại và đầu tư, 1 vài tổ chức tài chính đa phương, chủ có tài sản, người quản lý và 1 vài công ty dịch vụ chuyên nghiệp từ Hồng Công, Trung Quốc và nước ngoài. Một số công ty đã nắm trong tay 1 vài dự án và 1 vài khoản vay cơ sở hạ tầng mà HKMC muốn rao phân phối.

Kế hoạch được mở phân phối vào thời điểm nhiều nước châu Phi lâm vào cảnh nợ nần muốn Trung Quốc tái cấu trúc nợ vì không có khả năng trả khoản vay theo hợp đồng. Vì thế, nó được giả dụ phao cứu sinh giúp 1 số nước châu Phi tạm thoát khỏi nguy cơ rơi vào bẫy nợ. Tuy nhiên, theo nhận định của tờ The East African, nếu được triển khai, kế hoạch này thực chất là “bình mới, rượu cũ” vì đấy là hình thức huy động vốn từ giới tài chính để cung cấp nguồn vốn mới cho 1 vài dự án thi công cơ sở hạ tầng, giúp Trung Quốc có thêm thời cơ tài trợ cho 1 vài nước châu Phi.

Chính các “món quà tỷ USD” này đã tạo thêm thời cơ đưa công ty Trung Quốc đặt chân sâu vào lục địa đen, đẩy mạnh 1 vài vận hành đầu tư ở châu Phi – nơi nguồn tài nguyên dồi dào đã tiếp lực cho quá trình chuyển đổi kinh tế của Trung Quốc.

Châu Phi không phải ngẫu nhiên trở thành trọng tâm có các gói nợ khổng lồ mà còn bởi gắn liền có 1 chủ nợ “phi truyền thống”, đây là Trung Quốc. So có Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB) hay Câu lạc bộ chủ nợ Paris (22 thành viên), 1 vài gói nợ đến từ Trung Quốc hào phóng hơn, tiện dụng hơn, nhanh gọn hơn, lãi suất thấp hơn. Điều đáng nói, phía truyền thông Trung Quốc vẫn không ngừng nghỉ nhấn mạnh qui định không can thiệp chính trị và xem đấy là nền móng ngoại giao mà chính quyền Bắc Kinh thi hành ở châu lục này.

Tuy nhiên, trong 10 năm qua, vận hành đầu tư ồ ạt của Trung Quốc vào châu Phi đã hứng chịu nhiều chỉ trích. Giới chuyên gia kinh tế cho rằng, việc công ty Trung Quốc khai thác ồ ạt khoáng sản và nguyên liệu thô ở châu Phi vốn không giúp ích nhiều cho kinh tế địa phương, cũng như kèm theo ý đồ khác về chiến lược và chính trị trong 1 vài dự án đã gây nhiều lo ngại. Châu Phi – bên cần vốn đầu tư để phát triển kinh tế lại ngập trong vô vàn khoản nợ do 1 vài dự án cơ sở hạ tầng do Trung Quốc đầu tư bị dội vốn, trở thành 1 vài dự án đắt đỏ.

Theo nhóm vận động hành lang của Anh Jubilee Debt Campaign, tính từ năm 2006 đến 2017, Trung Quốc đã cho châu Phi vay 132 tỷ USD để đầu tư dự án giao thông, nhà máy điện và khai thác mỏ. Với con số trên, Trung Quốc hiện là chủ nợ chính của nhiều quốc gia châu Phi, trong đây phải kể tới Djibouti, khi Bắc Kinh nắm tới 77% tổng nợ của nước này, tính đến cuối năm 2016, hay Ethiopia (13,7 tỷ USD), theo sau là Kenya (9,8 tỷ USD) và Zambia – quốc gia vay mượn hơn 8 tỷ USD.

IMF lên tiếng cảnh báo châu Phi đang tiệm cận 1 cuộc khủng hoảng nợ trầm trọng có số lượng 1 vài quốc gia ở nhóm nguy cơ cao, tăng gấp đôi trong vòng 5 năm qua. Viện Phát triển hải ngoại (Anh) ước lượng con số cụ thể hơn, có 40% khu vực hạ Sahara (vùng Nam châu Phi), tức vào khoảng 18 quốc gia đã trượt vào mức nguy hiểm. Giới chính khách Mỹ đã cảnh báo, chính sách phân phối hàng “bẫy nợ” này có thể được Bắc Kinh sử dụng để buộc 1 vài quốc gia nào không có khả năng chi trả nợ phải ký vào các thỏa thuận không có lợi.

Trong khi đây, Trung Quốc lại bác bỏ mọi cáo buộc việc làm tăng thêm khối nợ của 1 vài nước châu Phi. Tại Diễn đàn hợp tác Trung Quốc – châu Phi diễn ra vào tháng 9 năm nay ở Bắc Kinh, Trung Quốc cam đoan đầu tư thêm 60 tỷ USD giúp châu Phi phát triển, trong số đây có 15 tỷ USD được dành cho viện trợ không hoàn lại và vay không có lãi.

Dựng rào cản đầu tư

Đứng trước nguy cơ bị bẫy nợ bủa vây, 1 số nước châu Phi không còn dễ dãi như trước vì cái giá phải trả của mọi thứ. Việc Trung Quốc tìm 1 vàih khai thác cạn kiệt khoáng sản của châu Phi và hiện trạng ngược đãi công nhân địa phương của công ty Trung Quốc càng khiến người dân bản địa bất bình.

Tuy lương của người tiêu dùng châu Phi không cao, nhưng họ cũng không thích nhìn thấy chất liệu không đủ nguyên tắc trong 1 vài công trình thi công cơ sở hạ tầng do Trung Quốc đầu tư, hoặc phải mạo hiểm mua thuốc giả giá rẻ của Trung Quốc. Ngoài ra, công ty 1 vài nước châu Phi cũng không thích hàng dệt may và 1 vài mặt hàng thương phẩm giá rẻ khác của Trung Quốc tiến vào châu Phi, tranh giành có sản phẩm địa phương.

Sierra Leone là 1 ví dụ. Quốc gia châu Phi này dưới thời Tổng thống Ernest Bai Koroma đã nợ Trung Quốc 224 triệu USD. Kể từ khi nhậm chức, Tổng thống đương nhiệm Julius Maada Bio đã xem lại các thỏa thuận tài chính của người tiền nhiệm và chọn lọc hủy bỏ dự án thi công 1 sân bay có tổng giá thành lên đến 318 triệu USD ở ngoại ô thủ đô Freetown.

Dự án này có vốn đầu tư từ Trung Quốc và do 1 nhà thầu cũng từ nước này thực hiện. Bộ Vận tải và Hàng không Sierra Leone tuyên bố, sau khi đã tham khảo và nghiên cứu kỹ nghiêm túc, quan điểm của Chính phủ Sierra Leone đây là việc tiếp tục thi công sân bay mới khi sân bay giai đoạn này vẫn chưa vận hành hết công suất là không hợp lý về mặt kinh tế. Đây là quốc gia châu Phi Thứ nhất hủy 1 dự án có Trung Quốc vì lo ngại khối nợ khổng lồ vượt quá khả năng trả nợ.

Bên cạnh đây, do giá khoáng sản càng ngày càng tăng, nhiều nước châu Phi bắt đầu dựng rào cản nhằm hạn chế làn sóng đầu tư ồ ạt từ Trung Quốc. Chính phủ CHDC Congo đã chọn lọc tăng thuế và buộc 1 vài công ty nước ngoài chuyển giao bớt cổ phần cho công ty nội.

Trong khi đây, Chính phủ Zambia dự kiến truy thu thuế có 1 vài công ty Trung Quốc vận hành trong lĩnh vực khai thác đồng và mangan. Giới nghị sĩ Kenya cũng lên tiếng đề nghị đảng cầm quyền đề xuất mức giới hạn đầu tư của công ty nước ngoài vào 1 vài dự án cơ sở hạ tầng vì lo ngại sự can thiệp của công ty Trung Quốc.

Tại Nam Phi, chính phủ đang thực hiện nhiều phương pháp chủ động nhằm quản lý tài nguyên, trong đây có việc tăng mật độ công ty nội trong lĩnh vực khai khoáng, từ đây làm giảm vai trò của 1 vài nhà đầu tư Trung Quốc. Chính phủ Tanzania cũng mới ban hành đạo luật đề nghị công ty nội phải có ít nhất 5% cổ phần trong 1 vài công ty khai khoáng nước ngoài.

6 vấn đề nhà đầu tư cần chú tâm về kinh tế địa cầu

Bạn đang xem chuyên mục Kinh Te VI Mo Dau Tu ở CTT.EDU.VN

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: