Đây là những gì còn thiếu để Trung Quốc có thể trở thành 1 siêu cường như Mỹ

Liệu Trung Quốc có trở thành 1 siêu cường và nước này có sẵn sàng bỏ ra số kinh phí khổng lồ đi kèm có địa vị này hay không là một vài câu hỏi sẽ địn

Chân dung tỷ phú Trung Quốc vừa có thương vụ đình đám với Mercedes-Benz
NÓNG: Ông Kim Jong-un vừa gặp ông Tập Cận Bình ở Đại Liên, Trung Quốc
800.000 người sơ tán vì siêu bão Mangkhut đổ bộ

Liệu Trung Quốc có trở thành 1 siêu cường và nước này có sẵn sàng bỏ ra số kinh phí khổng lồ đi kèm có địa vị này hay không là một vài câu hỏi sẽ định hình bức tranh thương mại quốc tế cũng như trật tự địa cầu trong một vài thập kỷ tới.

Ngoài cái lạnh khủng khiếp giữa tháng 12, điều khiến Wang Wen ấn tượng nhất về Nam Cực là diện tích làm việc của Mỹ trong môi trường cực kỳ khắc nghiệt ở đấy và hình ảnh lá cờ Mỹ tung bay trong gió. Nhìn thấy đội quân hàng trăm nhà khoa học Mỹ đang làm việc ở vùng đất khắc nghiệt nhưng giàu tài nguyên này, trong lòng Wang dậy lên khao khát cháy bỏng rằng 1 ngày nào đây Trung Quốc cũng có thể bắt kịp Mỹ ở đấy.

Mùa hè vừa qua, ông đã viết 1 báo cáo cho Viện tìm hiểu Tài chính Chongyang (trực thuộc ĐH Renmin, Bắc Kinh), nói về thế tiến thoái lưỡng nan của Trung Quốc khi gắng sức tăng cường ảnh hưởng trong hệ thống quốc tế không phải do nước này tạo ra.

Lần Thứ nhất trong lịch sử, Trung Quốc có 1 vị lãnh đạo không hề giấu diếm tham vọng tăng cường sức ảnh hưởng của Trung Quốc trên trường quốc tế như Chủ tịch Tập Cận Bình. Vì thế, Bắc Kinh có thể nhìn vào Mỹ như 1 thước đo để suy nghĩ về một vài gì cần thiết để trở thành siêu cường: đây có thể là lực lượng hải quân viễn chinh (blue water navy, tức là lực lượng có khả năng làm việc trên một vài vùng biển nước sâu chứ không chỉ gần bờ) hay tăng số lượng một vài trạm tìm hiểu ở Nam Cực.

Liệu Trung Quốc có trở thành 1 siêu cường và nước này có sẵn sàng bỏ ra số kinh phí khổng lồ đi kèm có địa vị này hay không là một vài câu hỏi sẽ ảnh hưởng đến địa cầu trong suốt nhiều thập kỷ tới. Vấn đề này sẽ định hình bức tranh thương mại quốc tế cũng như trật tự địa cầu.

Siêu cường cần có gì?

Kể cả khi Trung Quốc không hứng thú có việc trở thành 1 siêu cường, đất nước này vẫn là tiêu điểm chú tâm của địa cầu. Khi bắt đầu chặng các con phố trở thành đất nước có thể nói là có sức ảnh hưởng mạnh nhất trên địa cầu GĐ này, chính bản thân Mỹ cũng không muốn trở thành bản sao của một vài đế quốc trước đây. Ngày nay, 11 tàu sân bay và mạng lưới một vài căn cứ quân sự trải rộng trên khắp địa cầu đang bảo vệ lợi ích của Mỹ.

Trung Quốc có thể đi theo con các con phố tương tự. Tàu sân bay nội địa Thứ nhất do Trung Quốc chế tạo đang hướng tới việc sẵn sàng chiến đấu khi bắt đầu thử nghiệm trên biển lần cuối cùng một vàih đấy 2 ngày. Năm ngoái Trung Quốc lần Thứ nhất mở căn cứ quân sự ở nước ngoài, ở Djibouti, 1 quốc gia ở Đông châu Phi.

Đây là một vài gì còn thiếu để Trung Quốc có thể trở thành 1 siêu cường như Mỹ - Ảnh 1.

Hình ảnh tàu sân bay nội địa Thứ nhất do Trung Quốc chế tạo ở cảng Đại Liên. Ảnh: Getty Images.

Trung Quốc cũng đẩy mạnh chi tiêu cho một vài làm việc ngoại giao. Chiến dịch “Made in China 2025” có mục tiêu thay thế vượt mặt Mỹ trên lĩnh vực công nghệ.

Chi tiêu quốc phòng của Trung Quốc đã tăng từ 21 tỷ USD trong năm 1990 lên 228 tỷ USD trong năm ngoái – cao gấp 3 lần Nga, theo số liệu của Viện tìm hiểu hòa bình quốc tế Stockholm.

Đang xuất hiện một vài dấu hiệu cho thấy mô hình phát triển dựa trên hệ thống chính trị hoàn toàn đối lập có phương Tây và 1 nền kinh tế phân khúc có sự điều tiết của nhà nước của Trung Quốc càng ngày càng nhận được nhiều sự chú tâm hơn trong thời gian vừa qua nếu so có một vài ý tưởng tự do lâu nay vẫn được Mỹ và một vài định chế quốc tế như IMF thúc đẩy. Với số tiền khổng lồ đầu tư cho một vài dự án cơ sở hạ tầng ở nước ngoài, Trung Quốc càng ngày càng nâng tầm ảnh hưởng ở 1 số quốc gia.

Điểm yếu của Trung Quốc

Tuy nhiên bên cạnh đây Trung Quốc cũng có một vài điểm yếu. Cuộc chiến tranh thương mại có Mỹ khiến TTCK nước này sụt giảm 20% kể từ tháng 1, làm dấy lên cuộc tranh luận trong nước về việc liệu có phải Chủ tịch Tập Cận Bình đã quá tự tin khi công khai thách thức địa điểm số 1 của Mỹ.

Đồng thời, nên nhớ rằng lương trung bình của người dân Trung Quốc hiện đang thấp hơn so có Mexico ở thời điểm dân số Mexico bắt đầu già hóa. Một số nhà đầu tư cũng lo lắng về sức khỏe của một vài ngân hàng lớn – nhóm từ mấy chục năm nay đã giúp bơm vốn tạo ra tốc độ tăng trưởng vượt bậc của nền kinh tế lấy đầu tư làm động lực của Trung Quốc.

Wang, 32 tuổi, hoàn toàn tin tưởng vào tương lai của Trung Quốc. Lớp băng rộng lớn có độ sâu trung bình 2,6km khiến công việc thăm dò khai thác nguồn tài nguyên của Nam Cực rất gặp khó. Tuy nhiên, báo cáo của Wang cho biết dưới bề mặt đây là dao động 500 tỷ tấn than đà, 100 tỷ thùng dầu và 5 triệu m3 khí đốt. Bất chấp hiệp ước năm 1959 quy định không nước nào được phép tuyên bố chủ quyền ở đấy, Wang nhìn thấy 1 cuộc chiến địa chính trị khốc liệt. Ông lo ngại rằng nếu không hiện diện mạnh mẽ hơn, Trung Quốc sẽ thua cuộc.

“Chủ tịch Tập Cận Bình đã nhiều lần nhấn mạnh Trung Quốc phải chủ động hơn trong việc tham dự vào thiết lập quy tắc ở một vài vùng đất mới, như biển sâu, Nam Cực, Bắc Cực, ngoài không gian và Internet”, báo cáo của Wang kết luận.

Trên thực ở, điều đây đồng nghĩa tăng cường thi công một vài cơ sở hạ tầng ở một vài khu vực này. Mỹ chuẩn bị chi 534 triệu USD cho một vài chương trình ở Bắc Cực và Nam Cực trong năm 2019. Theo báo cáo của Wang, từ năm 2001 đến 2016, Trung Quốc đầu tư 45 triệu USD cho chương trình ở Nam Cực. Tất nhiên Bắc Kinh có thể thuận lợi lấp đầy dao động một vàih này, nhưng Nam Cực chỉ là 1 trong số nhiều thách thức mà Trung Quốc phải đối mặt trong quá trình tăng cường ảnh hưởng trên khắp địa cầu.

Hồi tháng 1, Trung Quốc ra mắt sách trắng Thứ nhất về Bắc Cực, biểu hiện rõ tham vọng thi công “con các con phố tơ lụa Bắc Cực”, đề xuất thi công một vài tàu phá băng mới và căn cứ quân sự ở đấy.

Đây là một vài gì còn thiếu để Trung Quốc có thể trở thành 1 siêu cường như Mỹ - Ảnh 2.

Các nhà khoa học Trung Quốc đang ăn trưa ở trạm Great Wall, Nam Cực. Ảnh: RONG QIHAN/XINHUA/EYEVINE VIA REDUX

Con các con phố tơ lụa cũng là tên gọi khác của sáng kiến “Một vành đai, 1 con các con phố” mà Trung Quốc đã chi hàng trăm tỷ USD để thực hiện. Riêng ở châu Phi, từ năm 2000 đến 2014, Trung Quốc đã giải ngân một vài khoản vay có tổng giá trị 86 tỷ USD cho Chính phủ một vài nước và một vài công ty nhà nước. Để sánh ngang có chi tiêu quốc phòng của Mỹ, Trung Quốc cần chi thêm 400 tỷ USD mỗi năm. Kể cả có Trung Quốc thì đấy vẫn là một vài con số khổng lồ.

Theo David Shambugh, giáo sư ở ĐH George Washington và là tác giả của nhiều cuốn sách viết về Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình đã rút ra bài học từ sự sụp đổ của Liên Xô trong quá khứ vì tùy thuộc quá nhiều vào sức mạnh quân sự. Ngoài vũ khí, một vài siêu cường cần phải có công nghệ, nền kinh tế hùng mạnh và cả quyền lực mềm để có thể trường tồn.

Gần đấy Trung Quốc đã nỗ lực tiên tiến hóa quân đội nhưng mật độ chi cho quốc phòng an ninh hiện chỉ chiếm 1 phần khá nhỏ trong GDP hàng năm (dao động 1,5 – 1,9%). Trong khi đây chi cho ngoại giao đã đạt tốc độ tăng trưởng cao gấp đôi. Hiện trên khắp địa cầu có hơn 500 Viện Khổng tử dạy tiếng Trung truyền bá văn hóa Trung Quốc.

Giáo sư Shambugh cho rằng quân đội Trung Quốc cho đến nay mới chỉ hiện diện ở khu vực chứ chưa đạt đến tầm cỡ địa cầu như Mỹ, đồng thời Trung Quốc được biết đến nhiều hơn có hình ảnh 1 “cường quốc luôn đặt lợi ích của chính bản thân lên trước nhất chứ chưa quan tâm nhiều đến việc định hình trật tự địa cầu”.

Tuy nhiên, theo Henry Wang, nhà sáng lập và cũng là Chủ tịch của Center for China and Globalization (Bắc Kinh), nhận định đây không hoàn toàn chính xác. Đúng là Trung Quốc không muốn phá hủy trật tự địa cầu mà Mỹ đã tạo ra, bởi vì nước này cũng đã hưởng lợi từ đây. Thế nhưng Trung Quốc muốn tạo ra thứ mà Wang gọi là “toàn cầu hóa 2.0”, bằng một vàih thêm vào một vài định chế quốc tế mới do Trung Quốc hậu thuẫn mà Ngân danh tiếng tư cơ sở hạ tầng châu Á AIIB là 1 ví dụ.

Siêu cường Thứ nhất trên địa cầu bị “già trước khi giàu”?

Điều đáng lo ngại hơn cản các con phố Trung Quốc hiện thực hóa tham vọng trở thành siêu cường là một vài dấu hiệu cho thấy cỗ máy kinh tế của nước này đang chững lại. Ví dụ, Trung Quốc có thể siêu cường Thứ nhất “già trước khi giàu”. Theo dự báo của Liên hợp quốc, hiện dân số Trung Quốc là 1,4 người nhưng sẽ sớm giảm xuống và đến năm 2023 sẽ già hóa mau chóng. Thực tế là ngay ở thời điểm GĐ này số dân Trung Quốc trong độ tuổi lao động đã bắt đầu sụt giảm.

“Trong lịch sử chưa từng có ví dụ nào về 1 siêu cường trỗi dậy trong khi dân số đang suy giảm”, Zhang Jian, giáo sư đại học Peking nói. Ngược lại, trong quá khứ Anh và Mỹ đã nổi lên từ thời điểm dân số của họ đang bùng nổ. Do đây Zhang cho rằng ông Tập “cần phải quan tâm nhiều hơn đến một vài vấn đề trong nước”.

Đây là một vài gì còn thiếu để Trung Quốc có thể trở thành 1 siêu cường như Mỹ - Ảnh 3.

GDP bình quân đầu người của Trung Quốc hiện vào dao động 9.000 USD, so có mức 60.000 USD của Mỹ. Như vậy Trung Quốc còn nhiều dư địa để bắt kịp, nhưng để làm được điều đây nước này phải tránh được bẫy lương trung bình thấp đã khiến nhiều nền kinh tế mới nổi mắc kẹt ở mức GDP bình quân đầu người 15.000 USD.

Ngoài bẫy lương trung bình còn là gánh nặng nợ công ty khổng lồ (gấp dao động 2,5 GDP trong năm ngoái) và nguy cơ vỡ nợ ở một vài dự án cơ sở hạ tầng bùng nổ ở nước ngoài.

Đối có Wang Wen, toàn bộ một vài nỗi lo trên đều là thừa thãi vì chẳng thể đem một vài bí kíp của phương Tây để áp đặt lên Trung Quốc. Bằng chứng là nhiều thập kỷ qua đã có rất nhiều lời cảnh báo bi quan về mức độ nợ quá nhiều và cơ chế kế hoạch tập trung của Trung Quốc nhưng chúng đều không trở thành sự thực.

“Trung Quốc đã bước vào GĐ thú vị mà phương Tây chẳng thể hiểu được”, Wang nói.

Bạn đang xem chuyên mục Tai Chinh Quoc Te ở CTT.EDU.VN

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: