Đường sắt cao tốc Bắc – Nam: Ai cũng muốn, nhưng tiền đâu?

Đại diện Bộ GTVT bày tỏ kỳ vọng Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam sẽ được Quốc hội thông qua vào năm tới, lãnh đạo nhiều địa phương cũng mong muốn

Hai điều doanh nghiệp Việt cần chú ý trong vòng xoáy căng thẳng thương mại Mỹ – Trung
Doanh nghiệp “chết yểu” đang giảm dần
Cắt bỏ hàng loạt các ưu đãi, đặc khu có còn hấp dẫn?

Đại diện Bộ GTVT bày tỏ kỳ vọng Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam sẽ được Quốc hội thông qua vào năm tới, lãnh đạo nhiều địa phương cũng mong muốn sớm có tuyến các con phố này. Tuy nhiên, có dự án hoành tráng đi kèm số tiền đầu tư chuẩn bị lên tới hơn 58,7 tỷ USD thì chưa ai biết nguồn vốn này lấy ở đâu.

3 phương án kêu gọi vốn

Theo báo cáo tìm hiểu giữa kỳ tiền khả thi Dự án các con phố sắt tốc độ cao Bắc – Nam (Hà Nội – TPHCM) do Liên danh giải đáp Tedi-Tricc-Tedishouth vừa mở bán, toàn tuyến dài 1.545km, đi qua 20 tỉnh thành, có 23 nhà ga. Giai đoạn đầu thực hiện có đoạn tuyến Hà Nội – Vinh, TPHCM – Nha Trang. Tổng mức đầu tư toàn tuyến sơ bộ dao động 58,7 tỷ USD (bằng dao động 50% nợ công GĐ này) dành cho các hạng mục: Giải phóng mặt bằng, thi công, thiết bị, quản lý dự án, giải đáp, lãi, phí, phí dự phòng…

Theo Liên danh giải đáp Tedi-Tricc-Tedishouth, nếu được Quốc hội thông qua, 2 đoạn tuyến các con phố sắt tốc độ cao Hà Nội – Vinh, TPHCM – Nha Trang sẽ thực hiện từ năm 2026, đưa vào khai thác năm 2032. Các đoạn còn lại sẽ được tiếp tục thi công từ năm 2035, khai thác toàn tuyến từ 2040 – 2045. Tốc độ khai thác có 2 đoạn tuyến trước là 200km/h, khi thông toàn tuyến, tốc độ sẽ là 350km/h.

Thời gian chạy tàu (bao gồm cả thời gian dừng ở ga) đoạn Hà Nội – Vinh GĐ 1 là 1h48, khi thông toàn tuyến là 1h20; tương ứng có đoạn TPHCM – Nha Trang ban đầu là 2h25, GĐ sau 1h35. Thời gian chạy toàn tuyến Bắc – Nam là 5h17 (tàu đỗ ít ga) và 6h50 (tàu đỗ nhiều ga). Giai đoạn đầu bố trí đoàn tàu 10 toa, sau đây khai thác toàn tuyến có đoàn tàu 16 toa. Dự kiến giá vé sẽ bằng dao động 75% vé máy bay cộng chặng.

Khi so sánh công nghệ của các nước, đơn vị giải đáp nghiêng về chọn lọc kiến trúc của Nhật Bản. Với công nghệ này, đơn vị giải đáp khái toán sơ bộ tổng mức đầu tư dự án dao động 58,7 tỷ USD, gồm giá thành: Giải phóng mặt bằng, thi công, thiết bị, quản lý dự án, giải đáp, lãi, phí, phí dự phòng…

Phương án vốn, đơn vị giải đáp đề xuất thực hiện theo hình thức công – tư (PPP). Trong đây, ngân sách nhà nước sẽ thực hiện giải phóng mặt bằng, công trình tuyến (các con phố ray), tài liệu tín hiệu…; kêu gọi vốn tư nhân vào các hạng mục như nhà ga, depot (khu sửa chữa, bảo hành), đoàn tàu… trong đây có sử dụng các quỹ đất tiềm năng để tạo vốn.

Về phương án huy động vốn cho GĐ I, giải đáp đề xuất 3 phương án. Theo đây, dùng nguồn tiết kiệm ngân sách cho đầu tư tương đương 0,7% GDP/năm (từ 2020-2030) bằng 24,7 tỷ USD; Phương án 2, nguồn tiết kiệm ngân sách tương đương 0,3% GDP/năm (từ 2020-2030) bằng 10,7 tỷ USD và vay ODA 14 tỷ USD (từ 2025-2030); Phương án 3, dùng nguồn tiết kiệm ngân sách 0,3% GDP/năm (từ 2020-2030) bằng 10,7 tỷ USD, vay ODA 13 tỷ USD (từ 2025-2030) và kêu gọi vốn tư nhân 1 tỷ USD (mua sắm tàu, khai thác).

Về nhân lực hoạt động dự án, trong 3 năm khai thác đoạn ban đầu (chuẩn bị có thể thí điểm đoạn TPHCM – sân bay Long Thành) cần đào tạo dao động 600 người. Khi đưa vào hoạt động đoạn tuyến Hà Nội – Vinh và TPHCM – Nha Trang cần dao động 4.000 người. Tổng số lượng cán bộ cần đào tạo cho dự án tới năm 2050 trên 17.000 người.

Thứ trưởng GTVT Nguyễn Ngọc Đông cho biết, các vấn đề liên quan tới nguồn vốn, huy động nguồn lực, hợp tác công tư, tác động lên nợ công, thứ tự ưu tiên, hiệu quả kinh tế, công đoạn thực hiện… đang tìm hiểu.

Theo báo cáo của đơn vị giải đáp, tổng vốn đầu tư cho dự án là 58,7 tỷ USD.

Trong khi đây, theo Bản tin nợ công số mới nhất được Bộ Tài chính mở bán, hết năm 2015, nợ công Việt Nam hơn 118,45 tỷ USD, bằng 61% GDP.

16/20 địa phương đã thống nhất

Góp ý có đề xuất của các nhà giải đáp, TS Nguyễn Ngọc Long, Phó Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật cầu các con phố Việt Nam cho rằng, sự cần thiết đầu tư dự án phải chứng minh bằng hiệu quả kinh tế – xã hội và hiệu quả tài chính, nhưng có dự án này, hiệu quả tài chính không đạt.

Nếu huy động vốn ODA, theo ông Long, cần chắc chắn đồng bộ về công nghệ, kỹ thuật toàn dự án (tránh mỗi nhà tài trợ vốn lại đưa 1 công nghệ khác vào). Với vốn ngân sách nhà nước (kể cả vốn từ khai thác giá trị đất) cần tìm hiểu có cơ chế chính sách bán hàng, pháp luật nghiêm ngặt. Về lôi kéo vốn tư nhân, cần xác định rõ tỷ trọng có thể huy động, tính khả thi trong điều kiện Việt Nam GĐ này. “Kết quả tìm hiểu của các tổ chức giải đáp từ trước đến nay đều đánh giá hiệu quả tài chính của dự án chưa khả thi. Nếu tính đầy đủ các khoản bù lỗ khi khai thác, duy tu, bảo hành thì tiền đầu tư và giá thành bù lỗ rất lớn, tạo thêm gánh nặng cho ngân sách nhà nước”, ông Long nói. Do đây, cần tính giá thành bảo hành, khai thác vào phương án tài chính của dự án.

Vị chuyên gia này cũng lo lắng, các con phố sắt xa lộ gặp núi đào hầm, gặp sông suối, khu dân cư… làm cầu, đơn vị giải đáp xác định dao động 70% chiều dài dự án là cầu, cầu cạn và hầm (dao động 1.100km), nhưng số này có thể tăng, cả về khối lượng công trình lẫn vốn đầu tư.

Ông Đào Việt Dũng (tới từ Ngân hàng Phát triển châu Á – ADB) cho rằng, để lôi kéo được nguồn vốn tư nhân, cần phải đánh giá kỹ, tiên đoán rõ hơn về nhu cầu, kịch bản tương lai, trong bối cảnh các loại hình vận tải khác trên trục Bắc – Nam đang đầu tư đã đi vào hoạt động.

Được biết, Bộ GTVT đã làm việc có toàn bộ 20 địa phương có dự án đi qua để ghi nhận ý kiến, thống nhất về luồng tuyến, địa điểm nhà ga… Đã có 16/20 địa phương thống nhất xong công việc liên quan (trừ Hà Nội, Hà Nam, Đà Nẵng, TPHCM). “Đường sắt tốc độ cao đi từ Hà Nội đến Vinh chỉ mất 1,5 giờ không chỉ có ý nghĩa về giao thông, mà còn làm cách tân cục diện phát triển kinh tế – xã hội của các địa phương, khu vực tuyến lối đi qua”, ông Huỳnh Thanh Điền, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An nêu ý kiến, và bày tỏ mong muốn dự án sớm thành hiện thực.

Lãnh đạo tỉnh Quảng Bình, Bình Định đề nghị có cơ chế, biện pháp để huy động nguồn lực sớm triển khai.

Ưu tiên thi công các đoạn tuyến xa lộ qua đô thị lớn

Bộ GTVT vừa họp có các cơ quan, đơn vị liên quan để điều chỉnh Quy hoạch phát triển mạng các con phố bộ xa lộ Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Theo báo cáo của giải đáp TEDI, Quy hoạch sẽ tập trung thi công các đoạn tuyến các con phố bộ xa lộ Bắc – Nam. Trong đây, ưu tiên các tuyến các con phố xa lộ nối các đô thị lớn (Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng), các tuyến ra các cảng biển lớn, nhằm tạo khả năng liên kết cao có các phương thức vận tải tiên tiến khác và hội nhập khu vực, quốc tế. Quy hoạch xác lập mạng các con phố bộ xa lộ Việt Nam gồm 21 tuyến, có tổng chiều dài hơn 6.411km.

Bộ trưởng GTVT Nguyễn Văn Thể đề nghị giải đáp cộng các đơn vị liên quan và địa phương phối hợp thống nhất nội dung để báo cáo Thủ tướng về việc điều chỉnh quy hoạch trên.

Giải mã sự phát triển thần kỳ của các con phố sắt xa lộ Trung Quốc

Bạn đang xem chuyên mục Kinh Te VI Mo Dau Tu ở CTT.EDU.VN

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: