Không chấp nhận thu hút FDI bằng mọi giá

Thay vì nhượng bộ và dành quá nhiều ưu đãi thuế, 1 số chuyên gia kinh tế cho rằng, đã đến khi Việt Nam cần khẳng định lại địa vị của mình, không đồng

Sẽ hoàn thành việc trả sổ BHXH cho người lao động trước 30/9/2018
Tăng thuế xăng dầu: Dân nghèo sao chịu nổi!
Vốn góp vào dự án PPP không được thấp hơn 20%

Thay vì nhượng bộ và dành quá nhiều ưu đãi thuế, 1 số chuyên gia kinh tế cho rằng, đã đến khi Việt Nam cần khẳng định lại địa vị của mình, không đồng ý lôi kéo FDI bằng mọi giá.

Gia tăng chuyển giá và trốn thuế

Theo TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, Đại học Fulbright Việt Nam, sau hơn 30 năm đổi mới, đến nay đã có khá nhiều công ty FDI diện tích lớn đầu tư ở Việt Nam, trong đây có cả 1 số tập đoàn đa quốc gia (MNCs) và xuyên quốc gia (TNCs) như Adidas, Abbott, Coca-Cola, hãng Honda, Intel, Nestlé, Pepsi, P&G, Samsung, hãng xe Toyota, Unilever, v.v…Tuy nhiên, theo phân tích của ông Tuấn, diện tích 1 số dự án đầu tư FDI ở Việt Nam không quá lớn, bình quân dao động 14,25 triệu USD vốn đăng ký 1 dự án, trong khi nếu tính theo vốn thực hiện thì chỉ chưa tới 6,5 triệu USD 1 dự án.

TS Đỗ Thiên Anh Tuấn cho rằng, 1 số công ty (DN) FDI làm việc ở Việt Nam đã có các đâyng góp cực kỳ quan trọng cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, chẳng thể quá lạc quan và “đặt cược” hết thành quả kinh tế Việt Nam trong các thập kỷ tới vào khu vực này. Nhiều mục tiêu lôi kéo FDI đã được đạt ra từ rất sớm trong Luật Đầu tư nước ngoài 1987 nhưng đến nay vẫn chưa như kỳ vọng.

Chẳng hạn, việc chuyển giao công nghệ còn thấp; nhiều dự án tập trung vào khai thác 1 số lợi thế ưu đãi, dự án khai thác tài nguyên thô gây ô nhiễm môi trường, đặc trưng có hiện tượng chuyển giá, trốn thuế, tránh thuế, né thuế, núp thuế trong rất nhiều DN đầu tư nước ngoài, kể cả 1 số tập đoàn danh tiếng của địa cầu.

Theo 1 số báo cáo của VCCI, mỗi năm có dao động 40-50% DN FDI kê khai lỗ, trong đây có rất nhiều DN lỗ liên tục trong nhiều năm, thậm chí có DN lỗ lũy kế đến mức âm vốn chủ có nhưng vẫn tiếp tục làm việc thông thường, kể cả việc mở rộng diện tích kinh doanh.

Một số địa phương lôi kéo nhiều DN FDI như TPHCM, Bình Dương mật độ DN FDI kê khai lỗ lên đến 50-60% số công ty FDI, trong đây có rất nhiều DN kê khai lỗ trong nhiều năm. Năm 2010 số DN FDI kê khai lỗ ở Bình Dương là 754/1.490 DN chiếm tỷ trọng 50,6%, trong đây có 200 DN lỗ quá vốn chủ có.

Ở Lâm Đồng có đến 104/111 DN FDI kê khai lỗ trong năm 2009 và nhiều năm trước đây. “Nhiều tỉnh/thành lôi kéo nhiều DN FDI như Hà Nội, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Hải Phòng, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu, Long An… không thấy 1 số cơ quan tính năng báo cáo tình hình kê khai lãi/lỗ của 1 số DN FDI nhưng có thể con số cũng không thấp hơn 50% mức bình quân của cả nước. Đầu năm 2018, cập nhật của VCCI cho thấy: có đến 37,9% DN FDI báo cáo lỗ trong năm 2017” TS Đỗ Thiên Anh Tuấn nói.

Điều đáng chú tâm, theo ông Tuấn là mặc dù lỗ, thậm chí lỗ lũy kế đến mức âm vốn nhưng 1 số DN này vẫn tiếp tục mở rộng diện tích kinh doanh thay vì phải thu hẹp sản xuất hoặc phá sản.

Trước hiện trạng này, năm 2017, cơ quan thuế đã thanh tra, kiểm tra 1.288 DN, tổng số truy thu, truy hoàn, tiền phạt 3.085 tỉ đồng, giảm khấu trừ 265 tỉ đồng.

Thanh tra, kiểm tra ít nhiều gặp gặp khó

Theo TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, 1 số DN lớn luôn có tiềm lực tài chính và nhân lực rất mạnh. Họ có 1 đội ngũ chuyên gia cực kỳ am hiểu về kế toán, tài chính, thuế và luật để có thể tạo ra vô vàn 1 số chuyển nhượng liên kết phức tạp và lập nên 1 số báo cáo tài chính rất công phu đủ che mắt 1 số cơ quan thuế. Khi đối diện có 1 số cuộc thanh tra thuế, họ có thể thuê 1 số chuyên gia thuế có kinh phí đắt đỏ để tranh luận có 1 số nhân viên thuế địa phương và thường thì họ dành phần thắng.

Ở Việt Nam, tình huống xảy ra ở Coca-Cola, Pepsi, Adidas, Metro… đã cho thấy điều đây.

“Ngoài vấn đề tiềm lực tài chính và nhân lực, 1 số tập đoàn MNCs, TNCs làm việc ở Việt Nam còn dành được sự quan tâm và ưu ái rất nhiều của Chính phủ, 1 số bộ ngành và địa phương. Việc thanh tra, kiểm tra đối có làm việc của 1 số tập đoàn này ít nhiều cũng bị gặp khó bởi 1 số rào cản vô hình đây”, Tiến sỹ Tuấn cho hay.

Theo Bộ Tài chính, số tiền ưu đãi thuế càng ngày càng lớn, riêng thuế lương công ty (TNDN) năm 2016 Nhà nước ưu đãi đã đạt mức trên 46.800 tỷ đồng (dao động 2 tỷ USD), riêng khối FDI là 35.500 tỷ đồng. Tính chung 3 năm (2014-2016), số tiền ưu đãi thuế cho DN đã lên đến trên 117.000 tỷ đồng.

Tính bình quân, khu vực FDI đang được miễn giảm, nhận được tổng ưu đãi tới 91,9% tổng số thuế TNDN phải nộp. Trong khi đây 1 số DN dân doanh của Việt Nam chỉ được ưu đãi 17,8% số thuế phải nộp, còn khối DNNN chỉ được 4,8%.

Phan Hữu Thắng, nguyên Cục trưởng Đầu tư nước ngoài (Bộ KH&ĐT):

Đừng chờ mong FDI chuyển giao công nghệ cao

Theo ông Thắng, không có nhà đầu tư nào lại chuyển giao công nghệ cao (CNC) của họ cho người khác trong khi công nghệ đây vẫn có lại lợi nhuận cao và chưa có công nghệ mới thay thế. Vì thế, Việt Nam cần tham khảo chuyển hướng chính sách phân phối hàng từ “chờ mong vào chuyển giao CNC từ 1 số nhà đầu tư nước ngoài” sang “chủ động tìm mua CNC để nâng cao chất lượng sản phẩm, nâng cao giá trị tăng thêm của sản phẩm xuất khẩu “Made in Vietnam”.

Thu hút FDI là làm việc trong phân khúc đầu tư quốc tế. Thị trường này có thể hiểu 1 1 sốh dễ làm là “chợ đầu tư”, có mua – phân phối và không ai cho không ai bao giờ. Việt Nam cần chủ động điều chỉnh chính sách phân phối hàng từ chỗ chờ DN FDI chuyển giao sang chủ động mua CNC cho nền sản xuất của mình. Đồng thời tập trung vốn đầu tư cho đào tạo đội ngũ công nhân kỹ thuật, 1 số nhà quản lý CNC. Một số DN tư nhân của Việt Nam chủ động bỏ vốn ra mua công nghệ, thuê chuyên gia về đào tạo để có bước phát triển nhanh, hiệu quả và thành công.

Ngọc Linh (ghi)

30 năm lôi kéo FDI: Nền tảng để ngành dầu khí “cất cánh”

Bạn đang xem chuyên mục Kinh Te VI Mo Dau Tu ở CTT.EDU.VN

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: