Mỹ và chiến lược “lui hổ về chuồng” trong chiến tranh thương mại với Trung Quốc?

Đối có Mỹ, nếu Trung Quốc vẫn phát triển và chỉ loanh quanh trong biên giới của mình thì điều đấy là vô hại cho nước Mỹ. Nói cách khác, chiến lược “l

Trung Quốc ‘soi’ lịch công du của Trump để tìm ngày tổ chức họp thượng đỉnh
Tỷ phú Anh mua căn hộ đắt nhất Singapore trị giá 80 triệu USD
Căng thẳng thương mại leo thang, TT Trump nói EU “cũng tệ hại như Trung Quốc”

Đối có Mỹ, nếu Trung Quốc vẫn phát triển và chỉ loanh quanh trong biên giới của mình thì điều đấy là vô hại cho nước Mỹ. Nói cách khác, chiến lược “lùa hổ về chuồng” sẽ là ưu tiên danh tiếng.

Trái có không khí phấn khởi của cuộc họp G20 lần trước ở Argentina ngày 1/12/2018, khi mà cuộc gặp giữa ông Tập Cận Bình và Donald Trump kết thúc “trong tiếng cười rộn rã” và 1 thoả thuận đình chiến kéo dài tới 90 ngày, cuộc gặp bên lề G20 ở Nhật Bản vào ngày 28-29/6/2019 vẫn còn bỏ ngỏ.

Không ai biết hai lãnh đạo Mỹ , Trung Quốc gặp nhau có thể giải quyết các vấn đề giai đoạn này không, và liệu họ có thể đặt ra 1 công đoạn đáng tin cậy cho các tiến triển trong tương lai hay không?

1. Điều gì khiến hai bên không muốn xuống nước: vì đấy là zero-sum game (trò chơi có tổng bằng không)

Thương chiến là phiên bản thu nhỏ của 1 cuộc tranh đua giữa các nước lớn có cả ba phương diện. Cạnh tranh của các nước lớn là đặc trưng chủ yếu của 1 trật tự địa cầu mới đang định hình thời hậu Chiến tranh lạnh. Vì thế rất khó để cách tân khuynh hướng của cuộc đua này. Nói vậy có nghĩa là thương chiến sẽ còn tiếp tục đi đến căng thẳng Bên cạnh đấy trong thời gian 1 năm tới.

Ngoài nguyên do lớn, bao trùm này còn có 1 số nguyên do có tính kỹ thuật khác khiến cho chúng ta có thể mạnh dạn cho rằng thương khó có thể kết thúc có 1 kết quả làm cả hai bên hài lòng. Thứ nhất, sự ủng hộ chính trị trong nước có hai lãnh đạo cứng rắn vẫn còn rất lớn. Nói cách khác, mùi thuốc súng ở trong nước đang lấn át mùi của cờ hoa.

Thứ hai, tác động của thương chiến đến kinh tế mỗi nước chưa tạo ra các tác động nặng nề. Tại cuộc họp của các bộ trưởng tài chính G20 ở Fukuoka hồi đầu tháng 6, Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin nói rằng ông không thấy bằng chứng nào cho thấy tranh chấp có Trung Quốc đang làm chậm nền kinh tế Mỹ

Thứ ba, các nội dung để đi đến 1 thoả thuận lâu dài thuộc về lĩnh vực lợi ích cốt lõi mà hai bên không tiện dụng thoả hiệp. Với Mỹ đấy là đòi hỏi mọi thứ phải luật hoá và minh bạch. Với Trung Quốc đấy là (i) bảo vệ uy quyền của chính quyền và (ii) đòi hỏi phải bảo hộ và trợ giá để phát triển các ngành công nghiệp chủ chốt trong nước.

2. Tại sao lại là zero-sum game?

Khi Tổng thống Trump nói rằng thương chiến Mỹ – Trung sẽ là cuộc chơi theo dạng zero-sum: tổng lợi ích của hai bên theo dạng triệt tiêu nhau. Một số người vội vã nhận định rằng, nói bởi thế là sai, bởi cả hai bên sẽ bị thiệt, và chẳng thể có chuyện Mỹ cắt đứt mọi liên kết kinh tế, thương mại, đầu tư có Trung Quốc.

Bản chất của chiến tranh thương mại là việc Mỹ sử dụng các công cụ thuế quan và phi thuế quan để đề nghị Trung Quốc cách tân hành vi kinh tế cả trong và ngoài nước. Nếu Trung Quốc chơi bởi thế, thì không khác gì xé toang lồng ngực của mình ra, và sẽ chẳng thể tranh đua được có các nước châu Âu, Mỹ, Nhật Bản.

Vì thế, zero-sum game ở đấy phải được hiểu là: nếu chấp nhận luật chơi của Mỹ, thì Trung Quốc sẽ chẳng còn lại bất kỳ lợi thế gì. Mỹ đẩy Trung Quốc vào trò chơi “có tổng bằng 0” bởi nhận thức chiến lược của Mỹ về Trung Quốc đã cách tân.

3. Mỹ đang nhìn nhận như thế nào về Trung Quốc?

Câu hỏi này rất quan trọng, vì nó cho biết khuynh hướng chính sách bán hàng của Mỹ. Rõ ràng từ năm 2016 đã có 1 sự chuyển ngoặt trong chính sách bán hàng của Mỹ đối có Trung Quốc toàn diện trên mọi phương diện kinh tế, quân sự và ngoại giao. Sai lầm của Bắc Kinh là đánh giá thấp quyết tâm của tổng thống Donald Trump trong việc đạt được các kết quả cụ thể vượt ra ngoài khuôn khổ đối thoại. Sai lầm của Bắc Kinh cũng có thể liên quan đến việc đánh giá thấp về sự đồng thuận của hai đảng trong “vấn đề Trung Quốc”.

Kết quả của các đánh giá chiến lược sai lầm ấy dẫn đến việc Trung Quốc dường như đang bị động trong khi Mỹ liên tục đưa ra các quan điểm chiến lược mới về Trung Quốc. Một số lo ngại chính khiến Mỹ coi Trung Quốc là đối thủ tranh đua và quốc gia này cho rằng tranh đua nước lớn sẽ là chủ đề của các vấn đề quan hệ quốc tế hiện thời.

(1) Trung Quốc chuyển từ quốc gia chấp hành luật (rule taker) thành quốc gia tạo luật chơi (rule maker)

(2) Các chính sách bán hàng của Trung Quốc sẽ làm xói mòn và phá huỷ hệ thống trật tự dựa trên luật lệ (rule-base) hiện thời

(3) Cách thức thi công hệ thống luật chơi mới của Trung Quốc kém bền vững và có tính bạo lực hơn so có trật tự địa cầu giai đoạn này.

(4) Trung Quốc cũng không có bí kíp trong việc quản trị các cơ chế đa phương và điều phối khu vực.

(5) Sự quảng bá và nhân rộng mô hình phát triển Trung Quốc

(6) Trung Quốc bằng công nghệ cao có thể tạo ra 1 chiến lược chống tiếp cận bất cân xứng mới làm tăng lên kinh phí cho nước Mỹ

Nhưng nếu quý khách nhìn vào các lo ngại trên sẽ thấy đa phần Mỹ lo bị Trung Quốc lấn át về luật chơi. Cũng chính là lấn át nguyên tắc.Vì vậy, cuộc đua giữa hai nước còn triển khai cả trong lĩnh vực thiết lập nguyên tắc. Quốc gia nào thiết lập được hệ thống nguyên tắc công nghệ cho càng nhiều quốc gia thì càng có ảnh hưởng lớn.

Một số đánh giá không thực sự am hiểu về mức độ phức tạp của lĩnh vực 5G cho rằng bên nào thi công được mạng 5G thì sẽ thiết lập nguyên tắc và dẫn dắt các nước khác. Trên thực ở đấy là công việ của hơn 500 doanh nghiệp và tổ chức toàn cầu chứ không phải là câu chuyện của 1 nước. Vì thế, cuộc chiến 5G giống như 1 cuộc chiến thị phần hơn, và dĩ nhiên, ngăn chặn cả con ngựa Huawei tiến vào thành Trojan/Troy.

4. Mỹ muốn gì ở Trung Quốc?

Điều Mỹ muốn bây giờ có thể rất dễ làm, nó bao gồm: (1) Trong ngắn hạn, giành được 1 thắng lợi về áp đặt luật chơi, đẩy Trung Quốc rơi vào hiện trạng sa lầy trong các ván cờ chẳng thể giành thế chủ động. (2) Trong dài hạn, chuyển hẳn từ chính sách bán hàng can dự sang ngăn chặn Trung Quốc. Ngăn chặn, đấy thực sự là 1 từ khoá mà các nhà lãnh đạo Trung Quốc không thích. Hãy nhìn vào các điều khoản mà Mỹ muốn Trung Quốc đặt bút ký, Mỹ biết Trung Quốc khó có thể ký (nếu ký thì sẽ rơi vào trường hợp (1)), câu hỏi đặt ra là vậy vì nguyên nhân gì mà Mỹ vẫn đưa các điều khoản đấy lên?

Câu trả lời có thể rất dễ làm: Mỹ không cần có 1 thoả thuận thương mại có Trung Quốc vào thời điểm này. Trung Quốc càng mất thời gian đối phó có Mỹ thì thời cơ càng trôi xa họ, và các tham vọng của quốc gia này càng sớm lụi tàn.

Bạn sẽ nói rằng, Mỹ chẳng thể nào “đánh sập” Trung Quốc như đã đánh sập Liên Xô hồi các năm 1990. Điều đấy đúng. Nhưng đánh sập để làm gì? Đối có Mỹ, nếu Trung Quốc vẫn phát triển và chỉ loanh quanh trong biên giới của mình thì điều đấy là vô hại cho nước Mỹ. Nói cách khác, chiến lược “lùa hổ về chuồng” sẽ là ưu tiên danh tiếng vì ít tốn kém nhất.

5. Đối có Trung Quốc, họ có thể làm gì?

(1) Đình chiến là 1 chiến thuật. Điều này vừa cho Trung Quốc thêm thời gian dự tính, vừa tích luỹ tính chính danh cho ông Tập Cận Bình trong vấn đề đối nội và đối ngoại rằng ông không phải người “hiếu chiến đến cùng”. (2) Chuẩn bị cho căng thẳng dài hạn là 1 chiến lược. Nếu Trung Quốc đủ tỉnh táo để nhìn nhận Chiến tranh lạnh 2.0 đã đến và Mỹ thực sự muốn ngăn chặn họ, thì về lâu dài họ sẽ dự tính mọi thứ để có thể “đi lên trong vòng xoay zích-zắc”.

6. Có thời cơ nào cho hai lãnh đạo ở G20 không?

Tín hiệu của cả hai bên vẫn là: “Dành cho hoà bình 1 thời cơ”.

Eswar Prasad – nhà nghiên cứu kỹ quan trọng về kinh tế Trung Quốc – đã có 1 bình luận đầy dí dỏm rằng: giả dụ hai ông Tập và Trump gặp nhau, chỉ cần họ chấp nhận sẽ có các cuộc họp kế tiếp của nhóm đàm phán thì đấy đã là 1 kết quả quá tốt vào thời điểm này. Chỉ trong vòng 6 tháng, mọi thứ đã cách tân quá nhanh. Người Mỹ có nhiều kỷ niệm đẹp ở Nhật Bản nhưng Trung Quốc thì ngược lại. Cá nhân tôi cho rằng, khó để có thể có được 1 cuộc gặp có kết quả đột phá. Điều có lẽ đáng kỳ vọng nhất cũng chỉ có thể là 1 cuộc gặp “kiểu Prasad” – nghĩa là gặp nhau chào hỏi và chấp nhận gặp tiếp.

Bài đánh giá trên đấy thuộc về Chương trình nghiên cứu kỹ kinh tế Trung Quốc thuộc VEPR, Bizlive biên tập và đăng tải.

Tổng thống Mỹ đang biến chiến tranh thương mại thành chiến tranh tiền tệ?

Bạn đang xem chuyên mục Tai Chinh Quoc Te ở CTT.EDU.VN

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: