Ngân sách Nhà nước: Nguồn thu hẹp dần, “cửa” chi phình ra

Thời gian qua, tốc độ tăng chi NSNN lớn hơn tốc độ tăng thu NSNN, dẫn đến cân đối NSNN gặp khó, bội chi cao, điều này đe doạ tính bền vững của NSNN.

Tăng tuổi “nghỉ hưu” của máy bay để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả kinh doanh!?
Tỷ lệ thất nghiệp của Việt Nam có xu hướng giảm dần
5 dự án ngàn tỷ ‘đắp chiếu của PVN giờ ra sao?

Thời gian qua, tốc độ tăng chi NSNN lớn hơn tốc độ tăng thu NSNN, dẫn đến cân đối NSNN gặp khó, bội chi cao, điều này đe doạ tính bền vững của NSNN.

Những năm gần đây, hiện trạng bội chi ngân sách nhà nước (NSNN) của Việt Nam luôn ở mức cao và kéo dài, hiệu quả sử dụng nguồn lực công còn bộc lộ nhiều bất cập. Để thi công 1 nền tài chính an toàn, bền vững và hỗ trợ cho quá trình phát triển nhanh, toàn diện, tái cấu trúc tài chính công đang trở thành 1 đề nghị cấp thiết đối có Việt Nam.

Phóng viên báo điện tử VOV đi tìm lời giải cho bài toán tái cấu trúc tài chính công của Việt Nam để hướng đến mục tiêu phát triển nhanh, toàn diện và bền vững.

Dư địa thu ngân sách càng ngày càng hạn chế

Theo thống kê của Bộ Tài chính, bình quân 2 năm 2016-2017 diện tích động viên NSNN đạt 25% GDP, cao hơn mức bình quân 23,6% của GĐ 2011-2015 nhưng vẫn thấp hơn mức bình quân 26,3% của GĐ 2006-2010.

Ngân sách Nhà nước: Nguồn thu hẹp dần, “cửa” chi phình ra - Ảnh 1.

Quy mô thu NSNN/GDP (Nguồn: Bộ Tài chính)


Cụ thể, khoản thu từ giao quyền sử dụng đất trong cơ cấu thu NSNN có diện tích tương đối cao. Năm 2016 là 8,96% và năm 2017 là 9,7%.“Cơ cấu thu NSNN còn chưa thực sự bền vững, còn dựa vào các khoản thu từ vốn, các khoản thu có tính chất 1 lần. Thu từ đất đai chủ yếu là từ giao quyền sử dụng đất và tiền thuê đất trả tiền 1 lần”, ông Trương Bá Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách tài chính chỉ rõ.

Trong khi đây, tỷ trọng thu NSNN từ các sắc thuế gắn trực tiếp có sản xuất – kinh doanh trong nước như thuế lương công ty, lương cá nhân, giá trị tăng lên… trong tổng thu NSNN đang có xu hướng tăng lên nhưng trong cơ cấu thu nội địa thì nguồn thu từ sản xuất kinh doanh có xu hướng giảm từ 68,3% GĐ 2011-2015 xuống 62,3% trong 3 năm 2016-2018.

Theo ông Nguyễn Minh Tân, Vụ phó Vụ Ngân sách Nhà nước, Bộ Tài chính, tỷ trọng các khoản thu từ sản xuất kinh doanh có xu hướng giảm xuống cho thấy dư địa thu ngân sách càng ngày càng hạn chế.

“Chúng tôi xác định sản xuất kinh doanh là gốc là nền móng để thu NSNN nhưng tỷ trọng các khoản thu trực tiếp từ sản xuất kinh doanh giảm cho thấy dư địa và khả năng tài chính ngân sách của công ty có vấn đề”, ông Tân nhấn mạnh.

Còn theo PGS. TS. Lê Xuân Trường, Phó Trưởng khoa Thuế và Hải Quan, Học viện Tài chính, các năm gần đây thu từ dầu thô trong tổng thu ngân sách đã thấp đi nhiều, buộc chúng ta phải tìm nguồn khác bù đắp cho thu ngân sách, nhưng phải là các nguồn thu bền vững, tức là phải thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thì mới có cơ sở để tăng thu ngân sách.

Chi ngân sách liên tục tăng

Trong khi đây, diện tích chi NSNN xét về số tuyệt đối lại không giảm. Xét về số tương đối so có GDP mặc dù có giảm nhưng không đáng kể. Trung bình GĐ 2006-2010 là 29,7% và GĐ 2011-2015 là 29,4% GDP.

Ngân sách Nhà nước: Nguồn thu hẹp dần, “cửa” chi phình ra - Ảnh 2.

Quy mô chi NSNN/GDP (Nguồn: Bộ Tài chính)

Theo PGS. TS. Nguyễn Thị Thanh Hoài, Phó Trưởng khoa Thuế và Hải quan, Học viện Tài chính, tổng chi NSNN liên tục tăng trong GĐ 2013-2017 có mật độ tăng bình quân trong GĐ này là gần 10%. Năm có mật độ tăng chi cao nhất là năm 2017, tăng 19,5% so có năm 2016.

“Tốc độ tăng chi NSNN lớn hơn tốc độ tăng thu NSNN thời gian qua dẫn đến cân đối NSNN gặp khó, bội chi cao, điều này đe doạ tính bền vững của NSNN”, PGS Nguyễn Thị Thanh Hoài cảnh báo.

Bên cạnh đây, PGS Hoài cho rằng, cơ cấu chi NSNN chưa thực sự hợp lý, chi không ngừng nghỉ chiếm mật độ lớn, tốc độ nhanh trong khi chi đầu tư phát triển giảm và tốc độ chậm hơn chi không ngừng nghỉ. Tỷ trọng chi không ngừng nghỉ trung bình GĐ 2013-2017 chiếm trên 65% tổng thu NSNN.

“Cơ cấu chi ngân sách chưa thực sự hợp lý, khoản chi cho khoa học, công nghệ, môi trường còn chiếm mật độ nhỏ trong tổng chi”, bà Hoài phân tích.

Trong cơ cấu chi NSNN, khoản chi đầu tư hàng năm chiếm mật độ dưới 25% tổng chi NSNN, tốc độ tăng chi không cao, có năm còn giảm so có năm trước (như năm 2016 giảm 4% so có năm 2015).

“Chi đầu tư vẫn còn hiện trạng giải ngân vốn đầu tư từ NSNN đủng đỉnh vào đầu năm và dồn dập vào cuối năm; vẫn còn hiện trạng tốc độ giải ngân vốn đầu tư từ NSNN không đồng đều giữa các bộ, ngành cũng như giữa các địa phương, điều này cũng ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả đầu tư công”, bà Hoài chỉ rõ.

Bội chi NSNN năm 2016 là 5,52% GDP (theo cách tính của Việt Nam), xấp xỉ mức bình quân GĐ 2011-2016, kéo theo nợ công tăng nhanh, từ quanh mức 50% GDP (năm 2010) lên dao động 63,7% GDP (năm 2016). Mặc dù dư nợ công năm 2017 giảm xuống còn 61,4% GDP, tiệm cận ngưỡng 65% GDP mà Quốc hội cho phép. Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách tài chính cho rằng, nợ công ở mức cao đã làm cho không gian tài khóa bị thu hẹp, dư địa về khả năng can thiệp của Chính phủ khi cần thiết đã giảm đáng kể so có trước.

“Cân đối NSNN tuy có cải thiện bước đầu nhưng vẫn còn nhiều gặp khó, thách thức. Quy mô và cơ cấu thu NSNN chưa thực sự bền vững, bội chi kéo dài và nợ công ở mức cao. Hệ lụy cuối cùng của các rủi ro này có thể ảnh hưởng đến tính bền vững trong tăng trưởng của nền kinh tế trong dài hạn”, ông Tuấn cảnh báo./.

Doanh nghiệp nhà nước, công ty FDI và nghịch lý liên quan ngân sách nhà nước

Bạn đang xem chuyên mục Kinh Te VI Mo Dau Tu ở CTT.EDU.VN

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: 0