Phát hành trái phiếu doanh nghiệp: Có nhất thiết phải chờ công ty xếp hạng tín nhiệm?

Các công ty xếp hạng tín nhiệm giúp phân khúc phát triển thành minh bạch hơn nhưng không vì vậy mà lạm dụng, chờ mong hết vào 1 số công ty xếp hạng t

Sao Mai Group (ASM) lấy ý kiến về việc để con trai Chủ tịch HĐQT và người có liên quan nâng tỷ lệ sở hữu lên trên 51%
Chứng khoán Sài Gòn Hà Nội vừa mua hơn 3,2 triệu cổ phần của Long Giang Land
MBS báo lãi trước thuế 138 tỷ đồng sau 6 tháng, hoàn thành 86% kế hoạch năm 2018

Các công ty xếp hạng tín nhiệm giúp phân khúc phát triển thành minh bạch hơn nhưng không vì vậy mà lạm dụng, chờ mong hết vào 1 số công ty xếp hạng tín nhiệm để giải quyết hết vấn đề.

Thị trường trái phiếu công ty ghi nhận sự phát triển bùng nổ trong năm 2018 và nửa đầu năm nay. Hơn 89.000 tỷ đồng trái phiếu được phát hành, tăng 34% so có cùng kỳ năm 2018, qua đây nâng diện tích kênh trái phiếu công ty lên tương đương hơn 10% GDP. Thị trường đang lớn nhanh nhưng “hạ tầng” cho phát hành trái phiếu chưa kịp nới rộng theo. Khung pháp lý đang càng ngày càng đã đi vào làm việc có sự ra đời Nghị định 163/2018 và Luật chứng khoán sửa đổi phân định giữa phát hành trái phiếu riêng lẻ và phát hành trái phiếu ra công chúng. Dù vậy, phân khúc vẫn thiếu vắng 1 số công ty xếp hạng tín nhiệm, 1 mắt xích quan trọng trong việc phân loại rủi ro cho nhà đầu tư trái phiếu trên phân khúc.

Ông Đỗ Ngọc Quỳnh, Tổng Thư ký Hiệp hội phân khúc trái phiếu Việt Nam – VBMA, đã có các chia sẻ có Trí thức trẻ liên quan đến câu chuyện phát triển phân khúc trái phiếu công ty.

Gần đây, đã có nhiều công ty chào phân phối thành công trái phiếu có lãi suất cao. Ở góc nhìn của Hiệp hội Trái phiếu, theo ông 1 số loại trái phiếu có lợi tức cao như trên có quá rủi ro?

Theo tôi hình dung thì nghề kinh doanh trên phân khúc tài chính thực chất là kinhdoanh mua đi phân phối lại rủi ro, được cấu trúc qua 1 số sản phẩm tài chính. Rủi ro này bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro phân khúc, rủi ro làm việc, rủi ro pháp lý …và có thể xuất phát từ chủ thể chuyển nhượng, cấu trúc sản phẩm, phương thức chuyển nhượng, chi trả hay tính thanh khoản của sản phẩm… Vì vậy, mỗi sản phẩm tài chính được đưa ra phân khúc sẽ có mức độ rủi ro khác nhau và sẽ có phân khúc nhà đầu tư khác nhau có khẩu vị rủi ro thích hợp. Tùy vào GĐ, trình độ phát triển của phân khúc và nền kinh tế, sự quan tâm đối có mỗi sản phẩm tài chính sẽ nhiều ít khác nhau. Do đây, việc đưa ra lời khuyên chung cho 1 số nhà đầu tư là không thích hợp.

Theo quan điểm của tôi, 1 phân khúc tài chính tốt là nơi có khung pháp lý để hướng đến sự chuẩn mực và minh bạch đi liền có cơ sở hạ tầng chuyển nhượng hiệu quả, còn lại để phân khúc tự chuyển nhượng có nhau. Các bên mua và bên phân phối tùy theo trình độ hiểu biết và khẩu vị rủi ro sẽ tự cấu trúc 1 số sản phẩm thích hợp trong khuôn khổ pháp lý đây.

Ở 1 số phân khúc quốc tế, ngoài 1 số công ty được xếp hạng tín nhiệm trên BBB (mức có thể đầu tư), 1 số công ty có tín nhiệm thấp hơn cũng có thể phát hành trái phiếu (junk bond) dù mức rủi ro cao, thậm chí rất cao. Những trái phiếu có mức độ tín nhiệm thấp này cũng có 1 phân khúc 1 số nhà đầu tư có hiểubiết và chủ động đâyn nhận mức độ rủi ro đây, đánh đổi lại có thể nhận được lợi tức cao.

Điều quan trọng là tổ chức phát hành phải minh bạch, tuân thủ 1 số nghĩa vụ pháp lý nhìn chung và nghĩa vụ ra mắt tài liệu nói riêng đầy đủ. Một công ty được xếp hạng tín nhiệm ở mức rất cao khi lập ra phương án kinh doanh để huy động vốn cũng chẳng thể chắc chắn 100% dự án đây sẽ thành công. Tín nhiệm được xếp hạng dựa trên 1 số dữ liệu ở thời điểm giai đoạn này. Còn tương lai thì không ai có thể chắc chắn.

Phát hành trái phiếu công ty: Có nhất thiết phải chờ công ty xếp hạng tín nhiệm? - Ảnh 1.

Nguồn: báo cáo MBS

Phát hành trái phiếu công ty: Có nhất thiết phải chờ công ty xếp hạng tín nhiệm? - Ảnh 2.

Các công ty phát hành trái phiếu công ty 6 tháng đầu năm 2019 (nguồn: MBS)

Việt Nam giai đoạn này chưa có 1 công ty xếp hạng tín nhiệm nào làm việc, theo ông, phân khúc trái phiếu có nhất thiết tùy thuộc vào công ty định mức tín nhiệm không?

Cá nhân tôi coi 1 số công ty xếp hạng tín nhiệm như 1 phần cơ sở hạ tầng của phân khúc tài chính. Cơ sở hạ tầng phong phú, dễ dàng thì sẽ tạo điều kiện và thúc đẩy sự làm việc của phân khúc tốt lên, hiệu quả hơn. Nhìn từ bí kíp 1 số nước trong khu vực, 1 số công ty xếp hạng tín nhiệm giúp phân khúc phát triển thành minh bạch hơn nhưng cần lưu ý không được lạm dụng, chờ mong hết vào 1 số công ty xếp hạng tín nhiệm để giải quyết hết vấn đề. Bởi họ có thể đưa ra 1 biện pháp luận và xếp hạng năng lực trả nợ theo biện pháp của riêng họ nhưng biện pháp đây cần kiểm nghiệm từ thực ở làm việc phân khúc.

Nếu tôi nhớ không nhầm thì điều này đã từng xảy ra có 1 số sản phẩm tài chính phái sinh trong cuộc khủng hoảng phân khúc tài chính toàn cầu 2008-2010, nhiều chuyên gia trên phân khúc khi đây đã cho rằng 1 số hãng xếp hạng tín nhiệm ở thời điểm đây khi thực hiện xếp hạng tín nhiệm 1 số sản phẩm này đã không hiểu hết cấu trúc rủi ro của sản phẩm hoặc có thể hiểu nhưng quy trình theo dõi, phân tích, xử lý cập nhật điều chỉnh xếp hạng lại chậm trễ so có biến động phân khúc.

Khi khủng hoảng nợ nổ ra ở Hy Lạp, 1 số công ty xếp hng tín nhiệm còn chưa kịp 1 sốh tân mức phân tích tín nhiệm thì phân khúc đã phân phối tháo trái phiếu Chính phủ quốc gia này đẩy lãi suất vọt lên, trong khi 1 số công cụ nợ của 1 số quốc gia Châu Á, Asean cộng thời điểm (mặc dù xếp hạng tín nhiệm thấp hơn) lại lôi kéo nhà đầu tư mua vào có mức lãi suất thấp hơn. Hay 1 dẫn chứng điển hình, lãi suất trái phiếu chính phủ Việt Nam kỳ hạn 5 năm có thời điểm ở nửa đầu năm 2018 đã xuống thấp gần ngang có lãi suất trái phiếu chính phủ Mỹ cộng kỳ hạn dù xếp hạng hai quốc gia chênh lệch nhau rất xa.

Nhìn vào bài học từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 – 2011, 1 số hãng xếp hạng tín nhiệm danh tiếng danh tiếng địa cầu rõ ràng cũng không phải đơn vị nhận diện được hết được 1 số loại rủi ro. Cuộc khủng hoảng đây đã khiến niềm tin vào 1 số tổ chức định giá trung gian bị lung lay. Hiện nhiều tổ chức hay 1 số nhà đầu tư sử dụng hệ thống tự phân tích rủi ro nội bộ, tự dùng năng lực của mình để phân tích và chỉ dùng kết quả xếp hạng tín nhiệm để tham khảo.

Nói vậy để thấy việc xếp hạng tín nhiệm là 1 cơ sở hạ tầng tạo ra tính minh bạch và là cơ sở mà nhiều nhà đầu tư có thể nhìn vào để thống nhất có nhau. Có xếp hạng sẽ tốt hơn nhưng điều này không có nghĩa cứ có xếp hạng cao là yên tâm, an toàn tuyệt đối.

Tại Việt Nam, hiện đã có 1 công ty xếp hạng tín nhiệm được cấp phép nhưng chưa cung cấp dịch vụ. Bộ Tài chính cũng đang khuyến khích 1 số nhà đầu tư tham dự vào lĩnh vực này để ít nhất có 2 công ty xếp hạng tín nhiệm. Ở 1 số quốc gia khác, có 1 số thương vụ quan trọng, nhà đầu tư chỉ tham khảo khi công ty phát hành và dự án đầu tư hay công cụ nợ phát hành phải có tối thiểu 2 xếp hạng tín nhiệm của 2 công ty xếp hạng tín nhiệm khác nhau vì biện pháp của mỗi công ty có tính chủ quan của công ty đây. Bản thân biện pháp xếp hạng cũng phải được điều chỉnh theo thời gian, thực tiễn làm việc xã hội để đo lường được chính xác mức độ rủi ro, không phải cứ đưa ra 1 biện pháp rồi chạy mãi.

Một công ty xếp hạng tín nhiệm thực ra phải rất giỏi, bám sát sự 1 sốh tân của nền kinh tế. Họ ra mắt minh bạch biện pháp phân tích cũng như không ngừng nghỉ điều chỉnh biện pháp luận. Điều mà công ty xếp hạng tín nhiệm kinh doanh là trí tuệ, chất xám, bí kíp, kỹ năng và hiểu biết của họ. Họ phải tranh giành, đã đi vào làm việc liên tục và chứng minh theo thời gian. Nếu sau vài năm làm việc thực ở, mật độ xếp hạng không đúng cao, công ty đây có thể sẽ không giữ được danh tiếng, thậm chí 1 số tổ chức phát hành, nhà đầu tư không bao giờ sử dụng dịch vụ từ công ty đây vì sự xác tín của họ có thể làm xấu đi bản chào tài sản của tổ chức phát hành.

Vậy theo ông cần làm gì để thúc đẩy sự phát triển của phân khúc trái phiếu giai đoạn này?

Theo hiểu biết của tôi thì phân khúc tài chính, như mọi lĩnh vực khác, không môi trường xung quanh phát triển mà cần có sự đầu tư về cơ chế, chính sách phân phối hàng, con người. Ví dụ như 1 cơ chế để lôi kéo nhà đầu tư là giảm thuế cho 1 sản phẩm ở 1 thời điểm, qua đây kích thích sự tham dự của nhà đầu tư vào phân khúc đây. Người làm chính sách phân phối hàng có tùy mục tiêu, chiến lược phát triển sẽ phải chọn lọc và đâyn nhận rủi ro khi thi công khung chính sách phân phối hàng. Không có 1 khung chính sách phân phối hàng nào là lý tưởng, quan trọng là thích hợp có mục tiêu đặt ra.

Có các rủi ro xuất phát từ việc tổ chức phát hành, giải đáp phát hành đưa tài liệu sai lệch, không đầy đủ hay chỉ nói về 1 số mặt tích cực. Khi đây, khung pháp lý phải ngăn chặn, phát hiện, xử lý và có hình thức xử phạt. Còn lại, không có sản phẩm nào không có rủi ro kể cả trái phiếu Chính phủ, không có gì là tuyệt đối an toàn.

Điều cần làm ở đây là đào tạo, nâng cao hiểu biết của toàn bộ 1 số bên tham dự, chuẩn hóa hệ thống, cho phân khúc định giá trên cơ chế hoàn toàn phân khúc, dựa trên nền móng tài liệu minh bạch, rõ ràng có quy chuẩn về đạo đức hành nghề, hệ thống kiểm tra giám sát hiệu quả và chế tài xử lý vi phạm đủ mạnh để ngăn hành vi lợi dụng, lừa đảo giữa 1 số bên trên phân khúc. Nhà đầu tư cần tự nhận biết khẩu vị rủi ro của mình và tìm trên phân khúc 1 số sản phẩm, kênh đầu tư thích hợp khẩu vị rủi ro cũng như hiểu rõ về sản phẩm, 1 sốh quản trị rủi ro…

Phát hành trái phiếu công ty: Có nhất thiết phải chờ công ty xếp hạng tín nhiệm? - Ảnh 3.

Xin cảm ơn ông.

Có thời điểm lãi suất TPCP kỳ hạn 5 năm của Việt Nam ngang có mức lãi suất của trái phiếu chính phủ Mỹ



Bạn đang xem chuyên mục thi truong chung khoan của CTT.EDU.VN

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: