Quan ngại về vốn vay Nhật Bản và phản hồi từ phía JICA

Văn phòng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) đưa ra phản hồi trước 1 số quan ngại về dòng vốn ODA từ Nhật Bản vào Việt Nam... Chi phí vay vốn tăng, ít

Doanh nghiệp Việt cố chen vào chuỗi cung ứng
Vingroup cam kết gì khi sản xuất ô tô, xe máy thương hiệu Việt?
Ôtô cũ về Việt Nam dự kiến áp thuế 150 -200% cộng thêm chục ngàn USD

Văn phòng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) đưa ra phản hồi trước 1 số quan ngại về dòng vốn ODA từ Nhật Bản vào Việt Nam…

Chi phí vay vốn tăng, ít doanh nghiệp Việt Nam được tham dự là 1 số điểm đang gây quan ngại về dòng vốn ODA từ Nhật Bản. Trong khi đây, Văn phòng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) Việt Nam cho biết, số lượng 1 số doanh nghiệp Việt Nam luôn cao hơn số lượng 1 số doanh nghiệp Nhật Bản tham dự trong 1 số hợp đồng đồng thuận từ JICA trong 1 số năm tài khoá từ 2010 đến 2016.

Chi phí vay vốn tăng, ít doanh nghiệp Việt Nam được tham dự là 1 số điểm đang gây quan ngại về dòng vốn ODA từ Nhật Bản. Trong khi đây, Văn phòng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) Việt Nam cho biết, số lượng 1 số doanh nghiệp Việt Nam luôn cao hơn số lượng 1 số doanh nghiệp Nhật Bản tham dự trong 1 số hợp đồng đồng thuận từ JICA trong 1 số năm tài khoá từ 2010 đến 2016.

Sau 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Nhật Bản đã trở thành đối tác càng ngày càng quan trọng của nhau trên nhiều lĩnh vực và đã trở thành đối tác chiến lược từ năm 2014 đến nay. Nhật Bản là nước cung cấp viện trợ phát triển chính thức (ODA) lớn nhất cho Việt Nam có tổng vốn cam đoan dao động 30 tỷ USD tính từ năm 1992 đến năm 2017.

Ưu đãi giảm dần

Số liệu từ Văn phòng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) và Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, trong GĐ trước tháng 10/2017, vốn vay ODA của Nhật Bản dành cho Việt Nam có lãi suất dao động từ 0,1-1,4%/năm có thời gian trả nợ từ 25-40 năm và thời gian ân hạn là 7-10 năm.

Trong khi đây, báo cáo mới đây của Bộ Tài chính gửi Thủ tướng về việc chuẩn bị thẩm định 1 số dự án vay Nhật Bản tài khóa 2018 cho biết, từ ngày 1/10/2017, Chính phủ Nhật Bản điều chỉnh giảm mức ưu đãi, tăng lãi suất cho vay đối có Chính phủ Việt Nam. Cụ thể, lãi suất vay bình thường tăng từ 1,2% lên 1,5%, lãi suất ưu đãi tiến hành đối có khoản vay trong 1 số lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực, giáo dục y tế, dạy nghề, môi trường, biến đổi khí hậu tăng từ 0,3%/năm lên 1%/năm.

Theo Bộ Tài chính, dù 1 số khoản vay này đang giảm dần tính ưu đãi, 1 số điều kiện vay vẫn khắt khe nhằm tạo thuận lợi cho nhà thầu, doanh nghiệp Nhật Bản, như đưa ra 1 số quy định về chính sách bán hàng thuế đối có nhà thầu, giải đáp Nhật Bản; quy định về ràng buộc xuất xứ nhà thầu, phương thức mua sắm.

Đồng thời, trong quá trình thẩm định khoản vay, phía Nhật Bản đưa ra 1 số quy định theo hướng tăng giá thành dự án và diện tích khoản vay như quy định về mức thu nhập giải đáp quốc tế và trong nước, mức dự phòng trượt giá… Đáng chú tâm, mức thu nhập phía Nhật Bản đề nghị để lập dự toán 1 số dự án vay vốn tài khóa 2018 của Nhật Bản là dao động trên 30.000 USD/tháng/người ( -10%), chưa kể 1 số khoản phụ cấp.

Chung niềm tin, chia sẻ lợi ích

Phân tích về việc sử dụng vốn vay ODA từ Nhật Bản trong điều kiện kinh tế giai đoạn này, TS.Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng, 1 số nguồn vốn ODA không còn ưu đãi như trước song do ngân sách nhà nước không dôi dư nên chúng ta vẫn phải đồng ý 1 số điều kiện khắt khe hơn để có ngân sách cho đầu tư phát triển kinh tế.

“Nhật Bản và Việt Nam có quan hệ đối tác chiến lược. Hai bên đã có mối quan hệ hữu nghị lâu dài và luôn đặt niềm tin lẫn nhau. Do đây, trong 1 số cuộc đàm phán, chúng ta cần thẳng thắn thương lượng để tránh đồng ý 1 số điều kiện quá bất lợi”, ông Doanh nhấn mạnh. “Bên cạnh đây, tình hình kinh tế Việt Nam đã 1 sốh tân, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã có năng lực vận hành tốt hơn và hoàn toàn có thể đảm đương nhiều phần việc trong 1 số dự án. Do đây, chúng ta có thể tham khảo lại 1 số hợp đồng vay vốn, thương lượng để có thêm nhiều chuyên gia và doanh nghiệp Việt Nam cộng tham dự thực hiện 1 số dự án này”.

Về định hướng sử dụng nguồn vốn ODA trong thời gian tới, ông Doanh cho rằng, do tính ưu đãi của nguồn vốn này gần như không còn nên chúng ta cần tránh tinh thần “sùng bái” ODA, không hẳn cứ có vốn là làm bất kể giá thành vay quá cao.

“Trong công tác quản lý, nên chia rõ trách nhiệm vay và trả của 1 số bên thay vì chỉ quy về 1 mối là Bộ Tài chính. Về vốn nay ODA của Nhật Bản, thực ở, sự phát triển và thành công của kinh tế Việt Nam từ nguồn vốn này cũng có lại lợi ích cho Nhật Bản nên chúng ta cần thương lượng để đôi bên cộng có lợi và hưởng lợi lâu dài”, ông Doanh nói.

Dựa trên đấu thầu tranh giành

Phản hồi về 1 số nội dung trên, ông Konaka Tetsuo, Trưởng đại diện Văn phòng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) Việt Nam cho biết: “Chúng tôi không có bản copy báo cáo của Bộ Tài chính nên chẳng thể bình luận về 1 số nội dung đây”.

Liên quan đến nội dung thu nhập chuyên gia Nhật Bản ở 1 số dự án này có nhiều ý kiến nhận xét là quá cao và chiếm mật độ quá mức cần thiết trong tổng giá thành sử dụng vốn vay Nhật Bản, vị Trưởng đại diện JICA Việt Nam muốn đính chính 1 sốh hiểu và làm rõ là mức thu nhập tháng trung bình được nêu này là không chính xác.

“Mức thu nhập tháng thực ở sẽ được chọn lọc dựa trên đề xuất đấu thầu tranh giành. Chúng tôi có đưa ra giải đáp tính thu nhập có mục đích để ước tính giá thành, nhưng mức này cũng chẳng thể vượt quá mức thu nhập chuyên gia giải đáp quốc tế cho 1 số dự án vốn vay. Đồng thời, phía Việt Nam và JICA cộng tham khảo vấn đề này rất cẩn thận trong GĐ thẩm định”, ông Konaka chia sẻ, “Về tỷ trọng giải đáp, nhìn chung, không cao trong tổng số 1 số dự án vay vốn ODA. Vì vậy, nếu báo cáo cho rằng giá thành giải đáp gây tăng tổng vốn vay là không thỏa đáng. JICA đồng ý có quan điểm là Chính phủ Việt Nam nên thúc đẩy thêm sự tham dự của 1 số giải đáp trong nước trong 1 số dự án ODA ở Việt Nam”.

Số doanh nghiệp Việt Nam tham dự khá cao

Thực tế, Nhật Bản là đối tác chiến lược của Việt Nam song cũng là bên hưởng lợi từ 1 số hiệp định cho Việt Nam vay vốn. Do đây, nhiều ý kiến cho rằng, phía Nhật nên tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam có thể tham dự 1 số hợp đồng này.

Trả lời về vấn đề này, JICA Việt Nam đưa ra số liệu cho thấy, số lượng 1 số doanh nghiệp Việt Nam luôn cao hơn số lượng 1 số doanh nghiệp Nhật Bản tham dự trong 1 số hợp đồng đồng thuận từ JICA trong 1 số năm tài khoá từ 2010 đến 2016.

“Số liệu này là bằng chứng cho thấy, thông qua kết quả của đấu thầu tranh giành trong 1 số dự án ODA Nhật Bản, 1 số doanh nghiệp Việt Nam được huy động nhiều nhất. Ngay có 1 số dự án theo chương trình “Điều khoản độc đáo dành cho đối tác kinh tế” (STEP), 1 số doanh nghiệp không phải doanh nghiệp Nhật Bản cũng đã tham dự nhiều có tư 1 sốh nhà thầu phụ hoặc là 1 số doanh nghiệp đối tác liên doanh”, ông Konaka nhấn mạnh.

Về hành lang pháp lý có vốn vay Nhật Bản, Luật Quản lý nợ công 2017 có hiệu lực (1/7/2018) đặt ra 1 số quy định về việc tăng cường công khai, minh bạch quá trình thực hiện 1 số dự án. Đây được coi là điểm tiến bộ trong công tác quản lý nợ công. Phía JICA khẳng định hoàn toàn đồng ý về việc Chính phủ Việt Nam tăng cường việc ra mắt tài liệu và minh bạch và tự hào là luôn chắc chắn việc ra mắt và minh bạch tài liệu, kể cả trong so sánh có 1 số nhà tài trợ khác.

JICA cho biết, ngay khi mới thực hiện dự án, cơ quan này đã ra mắt tên của 1 số đơn vị thầu thành công trong 1 số báo cáo thường niên. Bên cạnh đây, bất cứ khi nào thông qua 1 dự án cho vay vốn ODA, JICA luôn ra mắt “Đánh giá tiền dự án/Ex-ante Evaluation Report” của dự án trên website ngay khi ký kết hiệp định vay vốn. Báo cáo này xác nhận 1 số nét chính và kết quả chuẩn bị của dự án, đồng thời, để chắc chắn tính minh bạch của việc cho vay.

Bên cạnh đây, báo cáo hậu dự án được thực hiện sau khi dự án đã đi vào hoạt động để phân tách liệu 1 số 1 số kết quả chuẩn bị và 1 số mục tiêu đặt ra ở thời điểm làm phân tách tiền dự án có đạt được không. Điều này cũng được ra mắt trên website của JICA.

“Chúng tôi ủng hộ mọi cải thiện về hệ thống của Việt Nam. Tuy nhiên, chúng tôi nhấn mạnh tầm quan trọng khi việc phân định 1 số điều có thể tiết lộ và 1 số điều cần giữ bí mật để chắc chắn tranh giành công bằng trong quá trình đấu thầu. Chẳng hạn, chúng tôi chỉ ra mắt tên của đơn vị trúng thầu sau khi ký hợp đồng; báo cáo phân tách tiền dự án sẽ đưa ra phác thảo về diện tích dự án và công đoạn thực hiện và tổng giá thành dự án”, ông Konaka Tetsuo nhấn mạnh.

Vốn vay ODA và vay ưu đãi GĐ 2018-2020 từ Nhật Bản:

– Điều kiện vay bình thường có 1 số mức lãi suất từ 0,6% đến 1,2%, thời hạn vay từ 15 năm đến 30 năm, thời gian ân hạn từ 5 năm đến 10 năm;

– Điều kiện vay ưu đãi có 1 số mức lãi suất từ 0,4% đến 1%, thời hạn vay từ 15 đến 30 năm, thời gian ân hạn từ 5 năm đến 10 năm;

– Điều kiện vay ưu đãi có 1 số dự án kỹ thuật cao có 1 số mức lãi suất từ 0,35% đến 0,5%, thời hạn vay từ 15 năm đến 30 năm, thời gian ân hạn từ 5 năm đến 10 năm.

– Điều kiện vay độc đáo dành cho đối tác kinh tế (STEP) có ràng buộc về xuất xứ hàng hoá và nhà thầu:

(1) Nhà thầu tham dự đấu thầu thoả mãn 1 trong 1 số điều kiện: (i) là doanh nghiệp Nhật Bản; (ii) Liên doanh do doanh nghiệp Nhật Bản đứng đầu; (iii) chi nhánh của doanh nghiệp Nhật Bản ở nước ngoài.

(2) Xuất xứ hàng hoá: Đảm bảo mật độ ít nhất 30% giá trị hợp đồng mua sắm hàng hoá và dịch vụ có xuất xứ từ Nhật Bản.

Nguồn: Báo cáo cập nhật lôi kéo, quản lý và sử dụng vốn vay ODA và vay ưu đãi GĐ 2018-2020, tầm nhìn 2021-2025 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư gửi Thủ tướng Chính phủ ngày 3/8/2018

Lãng phí vốn ODA (*): Càng vay càng nợ

Bạn đang xem chuyên mục Kinh Te VI Mo Dau Tu ở CTT.EDU.VN

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: