Tiền và Lý Tưởng: Đằng sau vụ chia tay bạc tỷ giữa Facebook và hai nhà sáng lập WhatsApp

Facebook vẫn kiên quyết giữ nguyên mô hình kinh doanh dựa trên quảng cáo dù vấp phải nhiều chỉ trích. Điều đấy đi ngược lại có hoàn hảo của hai nhà s

Mỹ sử dụng robot may quần áo, công suất ngang với 17 nhân công làm việc trong 1 giờ
[Case Study] Bí quyết “từ zero thành tỷ đô” chỉ trong 5 năm của 1 startup bán dao cạo: Khiến khách hàng nghiện vì quá thú vị, đến đại gia Gillette cũng phải bắt chước!
CEO Apple nhận gần 90 triệu USD cổ phiếu thưởng

Facebook vẫn kiên quyết giữ nguyên mô hình kinh doanh dựa trên quảng cáo dù vấp phải nhiều chỉ trích. Điều đấy đi ngược lại có hoàn hảo của hai nhà sáng lập WhatsApp.

Cuộc chia tay giữa Facebook và hai nhà sáng lập WhatsApp kịch tính đến đâu? Rút cục, hai người ném hẳn 1,3 tỷ đô la Mỹ ra ngoài cửa sổ chỉ để dứt áo ra đi.

Cú dứt áo tốn kém này càng xoáy sâu vào cuộc tranh luận dai dẳng về 1 sốh kiếm lời từ WhatsApps. Facebook vẫn kiên quyết giữ nguyên mô hình kinh doanh dựa trên quảng cáo dù vấp phải nhiều chỉ trích, thậm chí cả khi CEO Mark Zuckerberg phải ra điều trần trước 1 số nhà lập pháp châu Âu và Hoa Kỳ.

Theo nguồn tin thân cận, bộ đôi sáng lập WhatsApp đã có nhiều bất đồng dai dẳng trong các năm gần đấy có Zuckerberg và COO Sheryl Sandberg. Sheryl càng ngày càng nôn nóng hiện thực hóa lợi nhuận từ thương vụ “bom tấn” trị giá 22 tỷ USD cho ứng dụng nhắn tin này.

Nhiều tranh chấp có Facebook liên quan đến chuyện vừa bảo đảm bí mật dữ liệu cá nhân trong khi vẫn kiếm ra tiền từ lượng lớn người dùng WhatsApp, bao gồm cả các quảng cáo nhắm tới đối tượng cụ thể mà hai nhà sáng lập WhatsApp đã phản đối từ lâu. Trong vài năm gần đấy, Zuckerberg và Sandberg đã buộc 1 số ông chủ của WhatsApp phải “linh động” hơn về vấn đề này và khẩn trương tạo ra doanh thu.

Sau khi Jan Koum, 1 trong hai nhà sáng lập, phàn nàn mình không có đủ nhân lực để triển khai dự án, Zuckerberg bác ngay và còn bồi thêm “cần bao nhiêu người anh có cả rồi”.

Tiền và Lý Tưởng: Đằng sau vụ chia tay bạc tỷ giữa Facebook và hai nhà sáng lập WhatsApp - Ảnh 1.

CEO của Facebook, Mark Zuckerberg, giải trình về 1 số quyền riêng tư và 1 sốh sử dụng dữ liệu người dùng trước Ủy ban Thượng viện vào Tháng Tư vừa qua. ẢNH: ALEX BRANDON/PRESS POOL

WhatsApp và Facebook “cơm không lành, canh chẳng ngọt” ngay từ các ngày đầu. Cả Brian Acton và Jan Koum đều là các người ủng hộ tuyệt đối quyền riêng tư và luôn khinh thường chuyện kiếm lời từ ứng dụng nhắn tin.

Trái lại, Facebook làm ra tiền bằng 1 sốh hiển thị quảng cáo tương thích có dữ liệu thu đươc từ vận hành của người dùng. Cả Zuckerberg và Sandberg từng tuyên bố quảng cáo giúp kết nối địa cầu số và đem lại các sản phẩm miễn phí.

Khi Facebook mua lại WhatsApp, cả hai chưa bao giờ công khai nói chuyện dung hòa hai triết lý trên thế nào. Nhưng Zuckerberg từng nói có giới phân tích cổ phiếu rằng mình và Koum đã thống nhất rằng quảng cáo không phải là hướng đi đúng đắn để thu về lợi nhuận từ ứng dụng nhắn tin này. Zuckerberg cũng cho biết đã hứa trao quyền cho Acton và Koum trong việc thi công sản phẩm của riêng họ. Nhờ phân phối lại cho Facebook, cả hai đã thành các tỷ phú.

Theo 1 số nhân viên của cả hai doanh nghiệp, dần dần, 1 số bên đều thấy được thất vọng về nhau. Jan Koum mới thông báo sẽ ra đi, và Brian Acton đã từ chức tháng Chín năm ngoái.

Tiền và Lý Tưởng: Đằng sau vụ chia tay bạc tỷ giữa Facebook và hai nhà sáng lập WhatsApp - Ảnh 2.

Nguồn tin nội bộ cho hay, 1 số nhà đồng sáng lập WhatsApp trực tiếp công kích Zuckerberg khi họ ra đi, nhưng cả hai đều cho rằng mình đã ở trong thế thua, nên tốt nhất là duy trì quan hệ có ban điều hành Facebook. Nguồn tin này cũng mô tả không khí giữa Facebook và Whatsapp là “âm thầm chống phá”.

Một vài các bất đồng văn hóa nho nhỏ giữa nhân viên hai bên cũng bắt đầu xuất hiện, như tiếng ồn quanh khu văn phòng hay kích thước bàn làm việc và phòng vệ sinh ở WhatsApp. “Tiểu sự” hóa “đại sự” khi hai bên vốn đã xa mặt 1 sốh lòng.

Công chúng chỉ biết tới sự mâu thuẫn này qua 1 đoạn tweet của Brian Acton hồi tháng 3 vừa qua. Giữa khi vụ bê bối Cambridge Analytica lạm dụng dữ liệu người dùng Facebook để hỗ trợ chiến dịch của ông Trump đang lên tới đỉnh điểm, Brian Acton tuyên bố sẽ xóa tài khoản Facebook.

Nguồn tin thân cận cho hay, trong nội bộ Facebook, 1 số giám đốc điều hành đã rất bất ngờ khi Brian Acton công khai công kích doanh nghiệp vì không có vẻ Brian ra đi trong bất mãn. Khi Acton đến thăm trụ sở Facebook sau đấy, David Marcus, giám đốc phụ trách Facebook Messenger, công kích người đồng nghiệp cũ: “Hạ cấp.” Acton chỉ nhún vai. Marcus đã từ chối bình luận về câu chuyện này.

Tiền và Lý Tưởng: Đằng sau vụ chia tay bạc tỷ giữa Facebook và hai nhà sáng lập WhatsApp - Ảnh 3.

Các nhân viên ở trụ sở Facebook ở Menlo Park, California. Những bất đồng nhỏ trong văn hóa công sở giữa 1 số nhân viên Facebook và WhatsApp, như tiếng ồn, kích thước bàn làm việc và toa lét đã tạo thành mâu thuẫn lớn. ẢNH: KIM KULISH/CORBIS/GETTY IMAGES

Theo nguồn tin nội bộ, đoạn tweet này khiến Sheryl Sandberg vô cùng tức giận, bà đã gọi ngay cho Jan Koum, và nhận được lời chắc chắn rằng Brian Acton không hề có ý gây tổn hại cho doanh nghiệp.

Khi rời Facebook, Brian Acton từ bỏ dao động 900 triệu USD giá trị cổ phiếu. Jan Koum chuẩn bị sẽ rời cương vị vào giữa Tháng Tám này, khi đấy ông sẽ mất hơn hai triệu cổ phiếu trị giá dao động 400 triệu USD, tính theo giá cổ phiếu giai đoạn này của Facebook. Nếu ở tới hết tháng 11 năm nay, cả hai sẽ không mất đồng nào.

Zuckerberg phát biểu trong 1 hội nghị phát triển sản phẩm của doanh nghiệp vào tháng 5 vừa qua về sự ra đi của Jan Koum: “Xây dựng nên WhatsApp là thành tựu hoàn hảo của Jan. Anh ấy cũng là 1 nhà vận hành tích cực cho quyền riêng tư và mã hóa.” Zuckerberg cũng cho biết chính bản thân rất tự hào khi Facebook đã giúp WhatsApp triển khai 1 sốh mã hóa “end-to-end encryption” (E2EE) vài năm sau khi được mua lại.

Trên nhiều phương diện, Facebook và WhatsApp chẳng thể nào khác biệt hơn. Từ khi đi vào vận hành năm 2004, Facebook chú trọng vào quyền sử dụng tài liệu KH nhằm phân phối 1 số quảng cáo hướng tới đối tượng cụ thể được hiển thị trên trang truy cập của người dùng. Mô hình kinh doanh này đã thành công rực rỡ, nâng giá trị phân khúc của Facebook lên tới 500 tỷ USD, trong đấy quảng cáo chiếm 97% doanh thu doanh nghiệp.

Tiền và Lý Tưởng: Đằng sau vụ chia tay bạc tỷ giữa Facebook và hai nhà sáng lập WhatsApp - Ảnh 4.

Một biển hiệu ở văn phòng của WhatsApp ở trụ sở Facebook. Vài nhân viên Facebook đã mỉa mai WhatsApp có giai điệu “Chào mừng đến có WhatsApp – Im lặng đi!”

Điều này trái ngược hẳn có các gì WhatsApp tuyên bố sẽ bảo vệ. Jan Koum lớn lên ở Ukraina thời Xô Viết, và không ngừng nghỉ lớn tiếng cam đoan bảo vệ quyền riêng tư.

Jan Koum và Brian Acton gặp nhau khi cùng làm kĩ sư ở Yahoo. Công việc ở đấy đã thức tỉnh cả hai, giúp họ cảm thấy đăng tải quảng cáo là điều phù phiếm, nó sẽ phá hủy trải nghiệm của người dùng và cho phép 1 số nhà làm quảng cáo thu thập mọi dữ liệu.

WhatsApp, ra đời năm 2009, được kiến trúc dựa trên hai nguyên tắc: tối giản và bảo mật. Các tin nhắn sẽ được xóa ngay tức thì khỏi máy chủ 1 khi được gửi đi. Sau 1 năm đầu miễn phí và không có quảng cáo, người dùng sẽ phải trả 0,99 USD mỗi năm. Trong 1 bài đăng trên blog năm 2012, 1 số nhà đồng sáng lập nói rằng: “Chúng tôi muốn tạo ra 1 thứ gì đấy không chỉ là nơi phân phối quảng cáo” và gọi quảng cáo là “sự sỉ nhục đối có trí tuệ con người”.

Thống kê lượng người truy cập 1 số ứng dụng nhắn tin nổi tiếng trên toàn cầu, tính theo đơn vị tỷ người.

Tiền và Lý Tưởng: Đằng sau vụ chia tay bạc tỷ giữa Facebook và hai nhà sáng lập WhatsApp - Ảnh 5.

Ghi chú: *Thống kê trên bốn phân khúc chính; iMessage, Google Hangouts và Signal không công khai số lượng người dùng

Nguồn: the companies

Họ cũng là các người KH thân thiết, cùng chơi đĩa ném có nhau, mặc cho các quan điểm chính trị khác biệt. Trái ngược có Brian Acton, Jan Koum công khai ủng hộ Tổng thống Trump.

Khi Facebook mua lại WhatsApp năm 2014, ứng dụng nhắn tin này đã tăng trưởng mau chóng và lôi kéo 450 triệu người dùng mỗi tháng, biến nó thành ứng dụng phổ biến hơn cả Twitter có chỉ 240 triệu người dùng hàng tháng ở thời điểm đấy. WhatsApps hiện có 1,5 tỷ người dùng.

Thương vụ này vẫn được phân tích là chuyển nhượng mua lại lớn nhất từ trước đến nay của 1 doanh nghiệp sử dụng vốn đầu tư mạo hiểm, cao gấp 10 lần vụ mua lại đắt thứ hai của Facebook.

Một nguồn tin thân cận tiết lộ rằng, Zuckerberg chắc chắn có Koum và Acton rằng ở thời điểm đấy, ông sẽ không đăng quảng cáo trong ứng dụng nhắn tin này. Theo 1 phần thỏa thuận bí mật khi sát nhập doanh nghiệp do Thời báo phố Wall ra mắt, Koum và Acton cũng thương lượng 1 điều khoản bất thường trong hợp đồng rằng nếu Facebook cố ý thực hiện bất kỳ “hành vi kiếm lời” nào như quảng cáo trong ứng dụng, đấy sẽ là “nguyên do hợp lý” để hai nhà điều hành từ chức và nhận được trọn vẹn cổ phiếu thưởng. Thỏa thuận đề phòng này chỉ có hiệu lực nếu 1 nhà đồng sáng lập vẫn làm việc cho Facebook khi doanh nghiệp triển khai quảng cáo và 1 số chiến lược thu lời khác.

Theo nguồn tin nội bộ, Brian Acton đã viện tới điều khoản này để sớm được thực hiện quyền. Tuy nhiên, nhóm luật sư của Facebook dọa kiện, nên Brian Acton đành buông tay.

Vài nhà phân tích trong cùng đồng công nghệ cho hay chuyện va chạm là chẳng thể tránh khỏi. Nate Elliot, giám đốc Nineteen Insights, 1 doanh nghiệp chuyên nghiên cứu kỹ và giải đáp về tiếp thị số và truyền thông, nhận định rằng 1 số nhà sáng lập WhatsApp khá “ngây thơ” khi tin rằng Facebook sẽ không tìm 1 sốh kiếm lời từ thương vụ này, như cho đăng quảng cáo. “Facebook là 1 doanh nghiệp, không phải 1 quỹ từ thiện”, ông nói.

Ở thời điểm diễn ra vụ mua lại, WhatsApp có lợi nhuận, dù không rõ là bao nhiêu. Facebook không công khai tình hình tài chính của WhatsApp.

Tiền và Lý Tưởng: Đằng sau vụ chia tay bạc tỷ giữa Facebook và hai nhà sáng lập WhatsApp - Ảnh 6.

David Marcus, phó Giám đốc phụ trách 1 số sản phẩm nhắn tin của Facebook, phát biểu trong Hội nghị Phát triển sản phẩm F8 ở San Jose ngày 1/5. ẢNH: DAVID PAUL MORRIS/BLOOMBERG NEWS

Chính sách không can thiệp của Facebook đã 1 sốh tân vào năm 2016. WhatsApp đạt hơn 1 tỷ người dùng mỗi tháng, và xóa bỏ mức phí 0,99 USD. Cùng khi, Facebook tuyên bố có 1 số nhà đầu tư sẽ không tăng số lượng quảng cáo trên trang truy cập của Facebook, dẫn đến doanh thu tăng trưởng chậm lại. Điều này đã gây ra sức ép cho 1 số doanh nghiệp con khác của Facebook – bao gồm WhatsApp – phải kiếm ra tiền nhiều hơn.

Tháng Tám năm đấy, WhatsApp thông báo ứng dụng này sẽ bắt đầu chia sẻ số hotline và tài liệu KH có Facebook, trái ngược có lời hứa khi mới thi công “mục tiêu là biết càng ít về KH càng tốt”.

Với việc Mark Zuckerberg và Sheryl Sandberg đều muốn hai bên hòa hợp hơn nên vào tháng 1/2017, WhatsApp đã chuyển từ Moutain View, California về trụ sở của Facebook ở Menlo Park 1 sốh đấy 20 phút đi xe. Facebook đã gắng sức trang hoàng tầng 10 của tòa nhà để biểu hiện sự chào đấyn WhatsApp có tông màu xanh lá đặc trưng của ứng dụng này.

Khoảng 200 nhân viên của WhatsApp gần như vẫn tách biệt hoàn toàn có phần còn lại của Facebook. Vài người trong số họ bị choáng ngợp bởi khuôn viên của Facebook, 1 công trình 1 số nhà hàng, quán kem, 1 số khu vui chơi được thi công mô phỏng Disneyland.

Nhân viên của Facebook coi WhatsApp như 1 điều bí ẩn và đôi khi đùa cợt về nó. Sau khi 1 số nhân viên WhatsApp dán 1 tấm áp phích lên tường dọc hành lang để nhắc nhở mọi người “hạn chế tiếng ồn”, vài nhân viên Facebook đã mỉa mai điều này bằng 1 giai điệu “Chào mừng đến có WhatsApp – Hãy im lặng đi!”

Số khác thì phàn nàn rằng bàn làm việc của WhatsApp, được chuyển đến từ văn phòng ở Moutain View, to hơn bàn làm việc nguyên tắc ở văn phòng của Facebook. WhatsApp cũng đề nghị sửa lại toilet đẹp hơn, có cửa sổ sát sàn. Các phòng họp của WhatsApp cũng hạn chế nhân viên Facebook.

Một nhân viên Facebook nói rằng: “Những điều nhỏ nhặt đáng sợ này lại xảy ra ở 1 doanh nghiệp luôn tự hào về chủ nghĩa bình đẳng.”

Nguồn tin nội bộ tiết lộ, Jan Koum phàn nàn về các gặp khó khi phải làm việc trong 1 doanh nghiệp lớn, đôi khi tranh luận có Mark Zuckerberg và 1 số giám đốc điều hành khác về các chi tiết nhỏ nhặt như các chiếc ghế mà Facebook muốn WhatsApp mua.

Đáp lại các sức ép từ cấp trên trong việc tạo ra lợi nhuận, Jan Koum và Acton đã đề xuất rất nhiều ý tưởng. Một trong số đấy là “nhắn tin tương tác”, cho phép 1 số nhà làm quảng cáo liên hệ có các người dùng đã là KH của họ. Năm ngoái, WhatsApp tuyên bố họ sẽ tính phí 1 số doanh nghiệp cho vài tính năng trong tương lai giúp họ kết nối có KH thông qua ứng dụng.

Không 1 đề xuất nào quyến rũ như mô hình kinh doanh dựa trên quảng cáo của Facebook. Sheryl Sandberg nói có 1 số giám đốc điều hành WhatsApp về đề xuất của họ: “Các ý tưởng này chẳng có giá trị gì hết.” Sheryl Sandberg muốn 1 số lãnh đạo WhatsApp đi theo hướng quảng cáo bên cạnh 1 số mô hình kinh doanh khác.

Sheryl Sandberg và Mark Zuckerberg không ngừng nghỉ đề cập vụ mua lại Instagram như 1 1 sốh để thuyết phục hai Jan Koum và Acton cho phép quảng cáo trên WhatsApp. Facebook mua lại Instagram năm 2012, và 1 số nhà sáng tạo ứng dụng này ban đầu đã thử 1 sốh quảng cáo của riêng họ mà không dùng 1 sốh của Facebook. Theo lời 1 số nhân viên, khi Instagram không đạt được mục tiêu doanh số trong vài quý Thứ nhất, ban lãnh đạo Facebook đã thúc ép 1 số nhà sáng tạo ứng dụng này ứng dụng mô hình quảng cáo có mục đích, quá trình chuyển đổi diễn ra tương đối liền mạch. Hiện ở, 1 số nhà phân tích ước tính rằng Instagram là nguồn thu quan trọng của Facebook, và hai nhà sáng lập Kevin Systrom và Mike Krieger vẫn đang làm việc cho Facebook.

Nguồn tin nội bộ cho hay, Sheryl Sandberg đã từng ít nhất 1 lần đề cập có 1 số giám đốc điều hành WhatsApp rằng: “Mô hình này hiệu quả có Instagram.”

Tiền và Lý Tưởng: Đằng sau vụ chia tay bạc tỷ giữa Facebook và hai nhà sáng lập WhatsApp - Ảnh 7.

Những người tham dự thử nghiệm tai nghe Oculus Go VR trong Hộ thảo Phái triển sản phẩm F8 của Facebook. ẢNH: JUSTIN SULLIVAN/GETTY IMAGES

Nguồn tin nội bộ tiết lộ, 1 số vụ mua lại đắt giá khác như nhà phát triển Parse, công nghệ quảng cáo LiveRail và doanh nghiệp thực ở ảo Oculus VR đều không như kì vọng.

Các giám đốc điều hành cao cấp của Facebook dường như đã thất vọng có các lí do của bộ đôi sáng tạo WhatsApp trong việc đình trệ kế hoạch tăng doanh số cho ứng dụng này. Mark Zuckerberg muốn giám đốc điều hành WhatsApp bổ sung nhiều “tính năng độc đáo” cho ứng dụng, dù cả hai Jan Koum và Acton đều thích phiên bản tối giản hơn.

Mark Zuckerberg và Sheryl Sandberg cũng muốn hai Koum và Acton nới lỏng lập trường của họ về mã hóa nhằm cho phép “kinh doanh linh hoạt” hơn. Giải pháp được đưa ra là tạo nên 1 kênh độc đáo kết nối 1 số doanh nghiệp và người dùng WhatsApp nhằm giải quyết 1 số vấn đề như đề nghị về dịch vụ KH. Biện pháp này cho phép 1 số doanh nghiệp chỉ định nhân viên hay máy tính đưa ra 1 số đề nghị từ người dùng và sau đấy lưu trữ 1 số tin nhắn trong trạng thái đã giải mã.

Mùa hè năm ngoái, 1 số giám đốc điều hành Facebook đã trao đổi về kế hoạch đăng tải quảng cáo lên tính năng “Status” của WhatsApp, cho phép người dùng đăng ảnh và video tồn ở trong 24 giờ. Những tính năng tương tự cũng có trong 1 số ứng dụng khác của Facebook, bao gồn Instagram, nhưng phiên bản của WhatsApp phổ biến hơn có 450 triệu người dùng tính đến tháng Năm vừa qua.

Brian Acton – được 1 cựu nhân viên WhatsApp miêu tả là “kim chỉ nam đạo đức” – đã chọn lọc rời cương vị ngay khi tính năng thêm quảng cáo trên “Status” được bổ sung. Jan Koum, người ủng hộ chọn lọc của Facebook, đã gắng sức thuyết phục người đồng nghiệp ở vị thêm 1 thời gian nữa.

Jan Koum ở vị thêm tám tháng, trước khi thông báo trên Facebook cá nhân rằng ông “có ý định dành thời gian làm các điều mình thích ngoài công nghệ, chẳng hạn như sưu tầm các chiếc hãng Porsche không có hệ thống làm mát, tìm tòi về xe hơi, và chơi đĩa ném”. Theo Forbes, tài sản của Jan Koum khi này trị giá dao động 9 tỷ USD.

Ngay hôm sau, Jan Koum chia tay 1 số nhân viên WhatsApp và Facebook trong cuộc họp toàn thể ở Menlo Park. Một nhân viên đã hỏi ông về các chuẩn bị của WhatsApp có quảng cáo.

Nguồn tin nội bộ cho hay, Jan Koum đã trả lời bằng 1 sốh ám chỉ về sự các văn kiện phản đối quảng cáo của mình. Nhưng Jan Koum cũng bổ sung rằng, nếu điều này thật sự xảy ra, đưa quảng cáo vào tính năng “Status” là 1 sốh ít xâm phạm riêng tư cá nhân nhất.

Vài người khi nghe phát biểu này ngầm hiểu rằng Jan Koum đã nhận lời ý tưởng quảng cáo trên WhatsApp.

Sau sự ra đi này, WhatsApp sẽ được điều hành bởi Chris Daniels, 1 giám đốc lâu năm của Facebook, người chịu trách nhiệm tìm kiếm mô hình kinh doanh đem lại lợi nhuận ở mức tương đương có giá mua lại ứng dụng, mà không làm hỏng các tính năng giúp nó nổi tiếng.

Một trong các đối thủ của WhatsApp là Signal, 1 ứng dụng nhắn tin được mã hóa, của tổ chức phi lợi nhuận Signal Foundation, chỉ dành cho việc bảo mật trò chuyện, có sự kiểm soát quyền riêng tư chặt chẽ và hoàn toàn không có quảng cáo. Brian Acton đã quyên góp 50 triệu USD cho tổ chức này và trở thành Chủ tịch HĐQT của quỹ.

Tranh thủ khi CEO doanh nghiệp đối thủ bị ốm, Mark Zuckerberg tức thì chào giá gấp đôi và thâu tóm thành công WhatsApp

Bạn đang xem chuyên mục Tai Chinh Quoc Te ở CTT.EDU.VN

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: