Vì đâu Venezuela lâm cảnh siêu lạm phát hàng chục nghìn % mỗi tháng, người dân bới rác tìm thức ăn, thịt ôi thiu cũng cháy hàng?

Trước khi giá dầu sụt giảm cuối năm 2014, nền kinh tế Venezuela đã tăng trưởng âm 3 quý không ngừng nghỉ còn mức lương bổng bình quân đã giảm 80%, nh

Bài học xây dựng thương hiệu từ Kit Kat Nhật Bản: Tuyệt chiêu biến một sản phẩm ngoại thành biểu tượng của cả đất nước
Ông Trump “giận quá mất khôn”?
Mỹ sắp hoàn tất danh sách đánh thuế thêm 100 tỷ USD hàng Trung Quốc

Trước khi giá dầu sụt giảm cuối năm 2014, nền kinh tế Venezuela đã tăng trưởng âm 3 quý không ngừng nghỉ còn mức lương bổng bình quân đã giảm 80%, nhập khẩu giảm 25%.

Venezuela đang chìm trong khủng hoảng, đấy là điều mà mọi người trên địa cầu đều biết. Thiếu thốn lương bổng thực, thuốc men và nhu yếu phẩm, lạm phát phi mã, xã hội rối loạn là 1 số thứ đang diễn ra thường ngày ở quốc gia Châu Mỹ Latinh này.

Hàng loạt 1 số video trên mạng cho thấy người dân Venezuela phải bới rác tìm thức ăn, đánh nhau giành lương bổng thực và đổ xô di tản sang 1 số quốc gia khác. Dẫu vậy, chính quyền Caracas vẫn cho rằng giới truyền thông đang làm quá mọi chuyện và nguyên nhân cho toàn bộ mọi chuyện giai đoạn này là do 1 số thế lực thù địch Phương Tây đã tạo nên 1 cuộc “chiến tranh kinh tế” có Venezuela, điều đã từng xảy ra có Chile năm 1973.

Mặc dù Mỹ không hài lòng có chính phủ Venezuela giai đoạn này và 1 số đảng phái đối lập muốn lật đổ Tổng thống Nicolas Maduro nhưng theo nhiều chuyên gia, khủng hoảng kinh tế ở đấy chẳng liên quan gì đến “chiến tranh kinh tế” hay thậm chí là sự suy giảm của giá dầu.

Theo chuyên gia Chris Carlson, chính sự quản lý yếu kém và 1 bộ máy làm việc không hiệu quả đã tạo nên cuộc hỗn loạn ở Venezuela và có sức mạnh quân sự, chính bộ máy này đang tiếp tục khiến cho nền kinh tế nơi đấy càng ngày càng tồi tệ.

Vì đâu Venezuela lâm cảnh siêu lạm phát hàng chục nghìn % mỗi tháng, người dân bới rác tìm thức ăn, thịt ôi thiu cũng cháy hàng? - Ảnh 1.

Các trọng điểm mua sắm không đủ hàng phân phối cho người dân Venezuela

Kẻ cắp không có lương bổng tâm

Đầu tiên phải kể đến hệ thống kiểm soát dòng ngoại tệ của Venezuela được thành lập từ dưới thời Cựu tổng thống Hugo Chavez. Mục đích của hệ thống này là chắc chắn chính phủ có đủ ngoại tệ để đầu tư, nhập khẩu 1 số nhu yếu phẩm cần thiết như lương bổng thực hay thuốc men.

Tuy vậy, việc cố định tỷ giá và kiểm soát ngoại tệ lại tạo nên lượng tham nhũng khá lớn trong chính phủ Venezuela khi nhiều quan chức tuồn ngoại tệ ra phân khúc chợ đen để kiếm lời. Tình hình này vốn đã có từ thời Cựu tổng thống Chavez nhưng chúng chỉ phát triển thành bung bét từ khi Tổng thống Maduro lên nắm quyền vào năm 2013.

“Một nhóm người trong chính phủ chỉ quan tâm đến việc bòn rút tiền thu từ xuất khẩu dầu mỏ. Họ là 1 số kẻ cắp không có lương bổng tâm”, Cựu bộ trưởng Hector Navarro dưới thời Cựu tổng thống Hugo Chavez nói.

Cựu bộ trưởng tài chính Jorge Giordani cũng có quan điểm tương tự khi ước tính dao động 300 tỷ USD tiền ngân sách đã bị bòn rút thông qua hệ thống kiểm soát ngoại tệ trong 1 số năm gần đấy. Trong khi đây, chính trị gia Mario Silva, 1 người cực kỳ thân cận có Cựu tổng thống Chavez cũng thừa nhận 1 nhóm người trong chính phủ đang bòn rút tiền của nhà nước thông hệ thống cố định tỷ giá.

Những cáo buộc trên đã khiến Cựu bộ trưởng tài chính Giordani mất chức vào năm 2014. Một trong 1 số nhiệm vụ của ông Giordani khi đây là giám sát hệ thống kiểm soát ngoại tệ và tỷ giá. Hệ quả là ngay khi ông Giordani bị 1 sốh chức, đồng Bolivar của nước này mất giá không phanh, qua đây gián tiếp đem lại lợi ích cho 1 nhóm 1 số quan chức chính phủ.

Quy trình của sự bòn rút này bắt đầu từ 1 số người có khả năng tiếp cận được dòng ngoại tệ bị kiểm soát chặt, sau đây họ phân phối ngoại tệ ra phân khúc chợ đen có mức tỷ giá trên trời hoặc chỉ dễ làm gửi số tiền đây ra nước ngoài theo 1 số đề nghị chuyển nhượng để lấy chênh lệch hoa hồng.

Kể từ năm 2013, Tổng thống Maduro đã để mặc tỷ giá chợ đen tăng phi mã mà không có sự điều chỉnh hợp lý cho tỷ giá chính thức. Hệ quả là giá USD ngoài chợ đen cao gấp hàng nghìn lần so có ngân hàng, tạo ra dao động trống cho 1 số làm việc tham nhũng.

Bên cạnh đây, hàng trăm triệu USD tiền ngân sách đã biến mất mà không phải để nhập khẩu lương bổng thực thuốc men hay thi công cơ sở vật chất hạ tầng. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp được chỉ định nhập khẩu lương bổng thực có thể mua USD có tỷ giá ngân hàng và phân phối đắt gấp đôi 1 số nhu yếu phẩm nhập khẩu so có giá trị thực họ mua ở nước ngoài.

Hơn nữa, việc phân khúc chợ đen tồn ở là 1 dấu chấm hỏi cho nhiều người. Nếu không có sự bảo kê của 1 số thế lực thì người phân phối lấy đâu ra nhu yếu phẩm, ngoại tệ… để chào hàng trên phân khúc mà không sợ bị bắt?

Vì đâu Venezuela lâm cảnh siêu lạm phát hàng chục nghìn % mỗi tháng, người dân bới rác tìm thức ăn, thịt ôi thiu cũng cháy hàng? - Ảnh 2.

Tỷ giá VEF/USD chính thức (đỏ) và phân khúc chợ đen (xanh)

Người nghèo càng nghèo

Sự quản lý yếu kém của chính phủ trong việc chi tiêu dòng ngoại tệ đã khiến tình hình phát triển thành tồi tệ. Khi giá dầu vẫn cao và nguồn ngân sách dồi dào, chẳng có vấn đề gì xảy ra cả, nhưng khi gia dầu đổ vỡ và Venezuela dần hết tiền, 1 số bất cập trong nước mới dần lộ ra.

Chính quyền Caracas thay vì nhập khẩu thêm lương bổng thực thì lại dùng 1 phần tiền cho trả nợ cộng nhiều làm việc khác. Hệ quả là Venezuela vẫn vỡ nợ còn người dân thì càng ngày càng khổ.

Kể từ năm 2012 đến nay, làm việc nhập khẩu của nước này đã suy giảm tới 65% bất chấp người dân trong nước đang thiếu hụt thực phẩm và thuốc men trầm trọng. An sinh xã hội cũng bị cắt giảm mạnh khi chi tiêu của chính phủ cho mảng này tính theo %GDP xuống mức thấp nhất kể từ thập niên 1990.

Sự sụp đổ của hệ thống chăm sóc sức khỏe cũng như thiếu hụt thuốc men khiến mật độ tử vong ở Venezuela tăng cao chóng mặt.

Trong khi đây, chính phủ tích cực in thêm tiền để bù đắp thiếu hụt ngân sách, nhưng điều này lại chỉ khiến lạm phát tiếp tục tăng phi mã.

Kể từ năm 2013, giá trị thực của tiền lương bổng ở Venezuela đã giảm tới hơn 90% do lạm phát bất chấp việc Tổng thống Maduro cho nâng mức lương bổng tối thiểu. Tính theo giá trị thực, mức lương bổng tối thiểu ở đấy đã giảm từ 200 USD/tháng năm 2012 xuống chỉ còn 5 USD/tháng giai đoạn này. Nói 1 sốh khác, dao động 40% dân số Venezuela đang có mức lương bổng tối thiểu đang phải vật vã làm việc chỉ để kiếm 5 USD/tháng, không đủ tiền để mua nổi 3 khay trứng gà.

Vì đâu Venezuela lâm cảnh siêu lạm phát hàng chục nghìn % mỗi tháng, người dân bới rác tìm thức ăn, thịt ôi thiu cũng cháy hàng? - Ảnh 3.

Mức lương bổng tối thiểu theo giá trị thực (USD/tháng) ở Venezuela

Những kẻ thù ảo

Trong suốt quá trình khủng hoảng, chính quyền Caracas đều đổ lỗi cho “1 số thế lực thù địch” nhưng trên thực ở sự yếu kém về quản lý kinh tế mới là nguyên nhân chính. Trước khi giá dầu sụt giảm cuối năm 2014, nền kinh tế Venezuela đã tăng trưởng âm 3 quý không ngừng nghỉ còn mức lương bổng bình quân đã giảm 80%, nhập khẩu giảm 25%.

Trên thực ở, đà tăng lạm phát, thiếu lương bổng thực, đồng nội tệ mất giá đã bắt đầu ở Venezuela từ cuối năm 2012. Rõ ràng, giá dầu không phải là nguyên nhân chính mà chỉ có tác động ngòi nổ.

Tương tự, trước khi Mỹ áp đặt 1 số lệnh trừng phạt kinh tế vào năm 2017, Venezuela đã lâm vào khủng hoảng 4 năm liền, bởi thế “1 số thế lực thù địch” cũng chẳng phải nguyên nhân khiến người dân nước này khổ sở.

Quay ngược lại năm 2010, Cựu tổng thống Chavez có cuộc cải 1 sốh mạnh mẽ trong ngành nông nghiệp bằng việc quốc hữu hóa vô số trang trại lớn cũng như 1 số nhà máy sản xuất thực phẩm. Hệ quả là sự thiếu quản lý cũng như yếu kém đã khiến sản lượng lương bổng thực của nước này giảm mạnh qua từng năm và bộc phát khi giá dầu lao dốc.

Hiện nay, GDP bình quân đầu người của Venezuela thuộc hàng thấp nhất trong hơn 40 năm qua và rõ ràng, 1 số bất cập đến từ nội bộ nền kinh tế chứ không phải riêng giá dầu hay do “kẻ thù” nào cả.

Vì đâu Venezuela lâm cảnh siêu lạm phát hàng chục nghìn % mỗi tháng, người dân bới rác tìm thức ăn, thịt ôi thiu cũng cháy hàng? - Ảnh 4.

Tổng sản lượng lương bổng thực và bình quân theo đầu người ở Venezuela giảm từ năm 2011

*Bài viết có sử dụng tư liệu của Nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành xã hội học ở trọng điểm CUNY Graduate Center, ông Chris Carlson.

Nhiều bà bầu Venezuela lũ lượt sang Brazil sinh con

Bạn đang xem chuyên mục Tai Chinh Quoc Te ở CTT.EDU.VN

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: